Obszary proekologiczne (EFA)- podstawowe informacje

 

Obowiązek utrzymania obszarów proekologicznych dotyczy rolników posiadających więcej niż 15 ha gruntów ornych, z uwzględnieniem gruntów ornych niezgłoszonych do płatności. Rolnicy ci zobowiązani są do utrzymania obszarów proekologicznych na powierzchni odpowiadającej przynajmniej 5% powierzchni gruntów ornych w gospodarstwie.

Podstawą do wyliczenia 5% powierzchni EFA jest suma zatwierdzonych gruntów ornych znajdujących się w gospodarstwie oraz w stosownych przypadkach powierzchnia poszczególnych elementów EFA takich jak: stref buforowych, zagajników o krótkiej rotacji oraz elementów krajobrazu,  które nie zostały wliczone do powierzchni kwalifikującej się do jednolitej płatności obszarowej (elementy kwalifikujące się do jednolitej płatności obszarowej: elementy krajobrazu podlegające zachowaniu w ramach norm np. rowy do 2 m szerokości, oczka wodne w rozumieniu przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m2, drzewa będące pomnikami przyrody, objęte ochroną na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2020 r. poz. 55, z późn. zm.).

Elementy proekologiczne:

  • grunty ugorowane – grunty bez produkcji rolnej (brak działalności rolniczej tj. brak produkcji, hodowli lub uprawy produktów rolnych, w tym zbiorów, dojenia, hodowli zwierząt oraz utrzymywania zwierząt do celów gospodarskich. Zakaz produkcji rolnej dotyczy okresu od dnia 1 stycznia do dnia 31 lipca.
  • grunty ugorowane z roślinami miododajnymi (bogatymi w pyłek lub nektar) – zakaz prowadzenia produkcji rolnej w przypadku ugorów z roślinami miododajnymi został wydłużony do 30 września danego roku. Grunty te mogą zostać utworzone przez wysianie mieszanki składającej się z co najmniej z dwóch gatunków roślin miododajnych. Zakaz produkcji rolnej dotyczy okresu od dnia 1 stycznia do dnia 30 września.

  • elementy krajobrazu:

    • żywopłoty i pasy zadrzewione – o maksymalnej szerokości do 10 m, chyba że ich szerokość nie przekracza 2 m i została wliczona do działki rolnej; po zastosowaniu współczynnika przekształcenia,
    • drzewa wolnostojące – o średnicy korony minimum 4 m, chyba że drzewa zostały wliczone do działki rolnej; po zastosowaniu współczynnika przekształcenia,
    • zadrzewienia liniowe – obejmujące drzewa o średnicy korony minimum 4 m; odległość między koronami drzew nie powinna przekraczać 5 m (elementy te nie mogą stanowić część lasu); po zastosowaniu współczynnika przekształcenia,
    • zagajniki śródpolne obejmujące drzewa krzewy lub kamienie, o maksymalnej powierzchni do 0,3 ha z obiektów nie większych niż 0,5 ha (elementy te nie mogą stanowić części lasu) chyba, że łączna powierzchnia skupisk zadrzewień nie przekracza 0,01 ha i została wliczona do działki rolnej,
    • oczka wodne o maksymalnej wielkości zaliczanej do EFA wynoszącej 0,3 ha z obiektów nie większych niż 1 ha, z wyłączeniem zbiorników zawierających elementy betonowe lub plastik, chyba, że powierzchnia oczka wodnego jest mniejsza niż 100 m² i została wliczona do działki rolnej. Do powierzchni oczka wodnego wliczana jest strefa z roślinnością nadbrzeżną,
    • rowy włączając otwarte cieki wodne służące do nawadniania i odwadniania o maksymalnej szerokości 10 m z wyłączeniem kanałów wykonanych z betonu; po zastosowaniu współczynnika przekształcenia,

  • strefy buforowe i miedze śródpolne o szerokości od 1 m do 20 m, na których nie jest prowadzona produkcja rolna, chyba że strefa została wliczona do działki rolnej; po zastosowaniu współczynnika przekształcenia,
  • obszary z zagajnikami o krótkiej rotacji bez stosowania środków ochrony roślin i stosowaniu nawożenia mineralnego w dopuszczalnych dawkach.

 

Z obowiązku realizacji utrzymania obszarów proekologicznych zwolnione mogą być gospodarstwa:

  • w których więcej niż 75% gruntów ornych to:

    • trawy lub inne pastewne rośliny zielne,
    • grunt ugorowany,
    • grunty wykorzystywane do uprawy roślin strączkowych,
    • połączenie powyższych

          niezależnie od powierzchni pozostałych gruntów ornych,

  • w których więcej niż 75% kwalifikującej się powierzchni gruntów rolnych to:

    • trwałe użytki zielone,
    • trawy lub inne pastewne rośliny zielne,
    • połączenie powyższych

          niezależnie od powierzchni pozostałych gruntów ornych.

 

Z obowiązku utrzymania obszarów proekologicznych możliwe jest także wyłączenie rolników, którzy na części gruntów ornych w gospodarstwie prowadzą produkcję ekologiczną, pod warunkiem, że pozostała powierzchnia gruntów ornych zajmuje powierzchnię do 15 ha.

 

W Polsce obowiązuje szeroka lista elementów proekologicznych obejmująca:

 

PAMIĘTAJ!

Podstawą do wyliczenia 5% powierzchni EFA jest suma zatwierdzonych gruntów ornych znajdujących się w gospodarstwie oraz, w stosownych przypadkach, powierzchni poszczególnych elementów EFA nie znajdujących się na gruntach ornych, tj.: elementów krajobrazu, stref buforowych, zagajników o krótkiej rotacji.

 

Dany element proekologiczny, może być zgłoszony przez rolnika tylko w przypadku, gdy znajduje się na gruntach jego gospodarstwa lub jest w bezpośrednim ich sąsiedztwie oraz jest przez niego utrzymywany lub zarządzany.

Elementy proekologiczne uznane za obszary EFA co do zasady wyznacza się wyłącznie na gruntach ornych. Wyjątkiem od tej reguły z uwagi na brak obowiązku położenia na gruncie ornym danego gospodarstwa są zagajniki o krótkiej rotacji.

Za obszary proekologiczne, mogą zostać uznane elementy krajobrazu oraz strefy buforowe i miedze śródpolne jeżeli przylegają do obszaru proekologicznego, bezpośrednio przylegającego do gruntów ornych gospodarstwa.

Do obliczania powierzchni obszarów proekologicznych wykorzystywane są współczynniki przekształcenia i współczynniki ważenia.

Istnieje możliwość wspólnej realizacji przez dwóch lub więcej rolników elementów proekologicznych, użytkowanych wspólnie.

Jeżeli rolnik nie może zrealizować praktyki zazielenienia w zakresie utrzymania obszarów proekologicznych, wówczas może w każdym momencie dokonać zmiany elementu proekologicznego.

Zmiany elementów proekologicznych są możliwe przy spełnieniu następujących warunków:

  • wyłącznie do wysokości odsetka powierzchni zadeklarowanej jako EFA we wniosku o przyznanie płatności na 2021 r. (np. jeśli beneficjent zadeklarował 5% EFA, zmiana jest możliwa do osiągnięcia 5%);
  • tylko w ramach działek będących w posiadaniu rolnika, zadeklarowanych przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności na rok 2021;
  • zmiana może być dokonywana w zakresie wszystkich rodzajów elementów EFA.

Niedopełnienie obowiązku utrzymania w gospodarstwie obszarów EFA na poziomie 5% będzie skutkowało zmniejszeniem powierzchni kwalifikującej się do płatności za zazielenienie.