OBSZARY PROEKOLOGICZNE

 

GRUNTY UGOROWANE

Do obszarów proekologicznych można zaliczyć grunty ugorowane. Na gruntach tych w okresie od 1 stycznia do 31 lipca­ w­ ­­danym roku nie może być prowadzona produkcja rolna. Nieprowadzenie produkcji rolnej oznacza brak działalności rolniczej (tj.: brak produkcji, hodowli lub uprawy produktów rolnych, w tym zbiorów, dojenia, hodowli zwierząt oraz utrzymywania zwierząt do celów gospodarskich), bez uszczerbku dla wymogów określonych w ramach normy dobrej kultury rolnej dotyczącej obowiązku ustanowienia okrywy glebowej na obszarach erozyjnych. Dozwolone są działania zmierzające do stworzenia zielonej pokrywy glebowej do celów różnorodności biologicznej, w tym siew mieszanki nasion dzikich kwiatów. Po upływie wskazanego terminu można przywrócić grunty do produkcji. Na ugorach w ramach EFA obowiązuje:

  • zakaz stosowania środków ochrony roślin w okresie utrzymywania ugoru;
  • zakaz wysiewu i uprawy gatunków roślin na cele produkcyjne, w tym zakaz wypasu i koszenia.

Ugory mogą być jednocześnie zaliczone jako uprawa w ramach dywersyfikacji upraw oraz jako obszar proekologiczny.

 

ELEMENTY KRAJOBRAZU

Do obszarów proekologicznych stanowiących elementy krajobrazu zaliczane są:

  • elementy krajobrazu chronione w ramach norm Dobrej Kultury Rolnej, również te, które przylegają do gruntów ornych:
  • drzewa będące pomnikami przyrody,
  • oczka wodne o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m2,
  • rowy, których szerokość nie przekracza 2 m,
  • żywopłoty i pasy zadrzewione - o maksymalnej szerokości do 10 m, nie stanowiące części lasu,
  • pojedyncze drzewa - o średnicy korony minimum 4 m,
  • zadrzewienia liniowe - obejmujące drzewa o średnicy korony minimum 4 m o odległości między koronami do 5 m, które nie stanowią części lasu,
  • zagajniki śródpolne obejmujące drzewa, krzewy lub kamienie o maksymalnej  powierzchni 0,5 ha przy czym maksymalna wielkość elementu zaliczana do EFA to 0,3 ha.
  • oczka wodne o maksymalnej powierzchni do 1 ha, przy czym maksymalna wielkość elementu zaliczana do EFA to 0,3 ha. W przypadku gdy oczko wodne otacza roślinność nadbrzeżna, do powierzchni oczka wodnego wliczana jest strefa z roślinnością nadbrzeżną o szerokości do 10 m (zbiorniki z betonu lub tworzywa sztucznego nie są uznawane za element EFA),
  • rowy o maksymalnej szerokości 10 m, włączając otwarte cieki wodne służące do nawadniania i odwadniania, z wyłączeniem kanałów wykonanych z betonu,

Jeżeli zostało podjęte zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach wariantu 9.3 Utrzymanie 2 -metrowych miedz śródpolnych lub wariantu 9.4. Utrzymanie 5 - metrowych miedz śródpolnych (PROW 2007-2013):

po 2011 r. i jest kontynuowane w roku 2017 oraz latach kolejnych to obszar tych miedz śródpolnych może być zadeklarowany jako obszar proekologiczny;

w 2011 r. i jest kontynuowane w roku 2017 (tylko w przypadku kontynuowania przejętego zobowiązania podjętego przed 15.03.2012 r.) to obszar tych miedz śródpolnych nie może być zadeklarowany jako obszar proekologiczny.

 

STREFY BUFOROWE I MIEDZE ŚRÓDPOLNE

Do obszarów proekologicznych zaliczane są strefy buforowe i miedze śródpolne w tym strefy buforowe na trwałych użytkach zielonych obejmujące:

  • strefy buforowe, w tym strefy na trwałych użytkach zielonych, pod warunkiem, że różnią się one od przylegającej kwalifikującej się powierzchni użytków rolnych i spełniają wymagania w zakresie odległości w jakich stosuje się nawozy na gruntach rolnych graniczących z obiektami, określone na podstawie przepisów w sprawie minimalnych norm (5 m, 10 m, 20 m) przylegających do gruntów ornych lub
  • inne strefy buforowe o szerokości nie mniejszej niż 1 m i nie większej niż 20 m, usytuowane na gruncie ornym lub przylegające do gruntu ornego, w taki sposób, że ich dłuższe krawędzie są równoległe do krawędzi cieku wodnego.

Strefy buforowe mogą obejmować również pasy z roślinnością nadbrzeżną o szerokości do 10 m występującą wzdłuż cieku wodnego.

Na strefach buforowych nie może być prowadzona produkcja rolna, niemniej jednak wypas lub koszenie na tych obszarach jest możliwy, pod warunkiem, że strefę tę będzie można odróżnić od przyległych użytków rolnych.

Powyższa zasada odnosi się także do stref buforowych ustanowionych w ramach norm DKR jeśli rolnik zdecyduje się je zadeklarować do EFA.

Za obszary proekologiczne mogą być uznane strefy buforowe położone na gruncie ornym, jak również strefy, które przylegają dłuższą krawędzią do gruntów ornych gospodarstwa.

 

PASY WZDŁUŻ GRANIC LASU

Do obszarów proekologicznych zaliczane są pasy gruntów (kwalifikujących się hektarów) wzdłuż obrzeży lasów.

Rolnik ma wybór dotyczący prowadzenia produkcji rolnej na tych obszarach w przypadku, jeżeli:

  • produkcja nie będzie prowadzona – szerokość pasa wynosi od 1 m do 20 m, dopuszcza się wypas lub koszenie, pod warunkiem, że pasy te można odróżnić od przyległych użytków rolnych, albo
  • produkcja będzie prowadzona – szerokość pasa wynosi od 1 m do 10 m, na tych obszarach obowiązuje zakaz stosowania środków ochrony roślin w tym zaprawę nasion.

 

ZAGAJNIKI O KRÓTKIEJ ROTACJI

Za obszary proekologiczne są również uznane zagajniki o krótkiej rotacji, z zastrzeżeniem następujących zasad:

  • obowiązuje zakaz stosowania środków ochrony roślin na tych obszarach;
  • możliwość stosowania nawożenia mineralnego jest ograniczona, tj.:

    • w pierwszym roku funkcjonowania plantacji – dawki nawozów mineralnych nie powinny przekraczać 20 kg/ha N, 20 kg/ha P2O5 i  40 kg/ha K2O oraz
    • w roku następującym po zbiorze roślin– dawki nawozów mineralnych nie powinny przekraczać 80kg/ha N, 30 kg/ha P2O5  i 80 kg/ha K2O.        

  • gatunkami drzew, których uprawa w formie zagajnika o krótkiej rotacji będzie uznawana za obszar proekologiczny będą:

    • gatunki z rodzaju wierzba (Salix sp.);
    • gatunki z rodzaju brzoza (Betula sp.);
    • topola czarna (Populus nigra)  i jej krzyżówki.

 

OBSZARY ZALESIONE

Jako obszar proekologiczny uznawane są obszary zalesione po 2008 r. w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (zalesienie na gruntach rolnych) oraz Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020, które kwalifikowały się (zapewniły rolnikowi prawo) do jednolitej płatności obszarowej w 2008 r.

 

MIĘDZYPLONY I POKRYWA ZIELONA

Za obszary proekologiczne uznawane są międzyplony lub pokrywa zielona, rozumiane jako wsiewki traw lub roślin bobowatych drobnonasiennych w uprawę główną lub mieszanki  utworzone z co najmniej 2 gatunków roślin z następujących grup roślin uprawnych: zbóż, oleistych, pastewnych, bobowatych drobnonasiennych, bobowatych grubonasiennych oraz miododajnych.

Mieszanki złożone z samych gatunków zbóż nie będą uznawane jako obszar proekologiczny.

Mieszanka uprawiana jako międzyplon nie może być następnie uprawiana jako plon główny w roku następującym po roku jej wysiania. Zakaz ten nie dotyczy poszczególnych gatunków, z których utworzona została mieszanka.

Rośliny ozime zwykle wsiewane jesienią do zbioru lub wypasu nie mogą być jednocześnie deklarowane jako obszary proekologiczne.

Na międzyplonach utworzonych z mieszanek obowiązuje zakaz stosowania środków ochrony roślin przez okres ich utrzymania. W przypadku wsiewek trawy lub bobowatych drobnonasiennych w uprawę główną, zakaz ten obowiązuje od momentu zbioru uprawy głównej przez co najmniej osiem tygodni lub do momentu wysiewu kolejnej uprawy głównej. Zakaz ten obejmuje również zaprawę nasion.

Istnieją dwie możliwości realizacji wymogu w zakresie międzyplonu ścierniskowego.

  • Stały termin wysiewu i utrzymania:

    • wysiew od dnia 1 lipca do  dnia 20 sierpnia danego roku,
    • utrzymanie na polu co najmniej do dnia 15 października.

  • Indywidualne podejście:

    • wysiew w okresie od dnia 1 lipca do dnia 20 sierpnia,
    • utrzymanie przez co najmniej 8 tygodni od dnia wysiewu mieszanki.

Przy indywidualnym podejściu należy w ciągu 7 dni od daty wysiewu a  najpóźniej do dnia 27 sierpnia, złożyć w biurze powiatowym ARiMR oświadczenie ze wskazaniem terminu wysiewu. W przypadku gdy oświadczenie nie zostanie złożone, przyjmuje się że wybrany został wariant ze stałym terminem wysiewu i utrzymywania.

Realizacja międzyplonu ozimego:

  • wysiew od dnia 1 lipca do  dnia 1 października,
  • utrzymanie na polu co najmniej do dnia 15 lutego.

Jeżeli realizujesz Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone w ramach "Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego" PROW 2014-2020 i w swoim gospodarstwie posiadasz międzyplony, których w danym roku i na danej działce nie wykazujesz jako praktykę dodatkową - taki obszar możesz jednocześnie zadeklarować jako obszar EFA, pod warunkiem spełnienia wymogów dotyczących międzyplonów uznawanych jako obszar EFA. Jeżeli międzyplon w danym roku zostanie zadeklarowany jako praktyka dodatkowa, to w takim przypadku nie może być on jednocześnie zadeklarowany jako obszar EFA.

Jeżeli realizujesz: wariant 8.2 Międzyplon ozimy lub wariant 8.3 Międzyplon ścierniskowy Pakietu 8. Ochrona gleb i wód „Programu rolnośrodowiskowego” PROW 2007–2013 albo wariant 2.1 Międzyplony Pakietu 2. Ochrona gleb i wód w ramach "Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego" PROW 2014-2020, to międzyplonów uprawianych w celu realizacji ww. zobowiązań - nie możesz jednocześnie zadeklarować jako obszar EFA. Jeżeli w gospodarstwie uprawiasz więcej międzyplonów (ponad powierzchnię wynikającą ze zobowiązania) i nie deklarujesz ich do w/w wariantów w ramach programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 albo działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020, wtedy międzyplony te możesz zadeklarować jako obszar EFA.

 

UPRAWY WIĄŻĄCE AZOT

Na uprawach wiążących azot obowiązuje zakaz stosowania środków ochrony roślin. Zakaz ten dotyczy także zaprawy nasion.

Następujące uprawy wiążące azot są uznawane za obszary proekologiczne:

  1. bób (Vicia faba major L.);
  2. bobik (Vicia faba minor L.);
  3. ciecierzyca (Cicer);
  4. esparceta siewna (Onobrychis vicifolia Scop.);
  5. fasola wielokwiatowa (Phaseolus coccineus L.);
  6. fasola zwykła (Phaseolus vulgaris L.);
  7. groch siewny (Pisum sativum L. (partim));
  8. groch siewny cukrowy (Pisum sativum L. (partim));
  9. komonica zwyczajna (Lotus corniculatus L.);
  10. koniczyna biała (Trifolium repens L.);
  11. koniczyna białoróżowa (Trifolium hybridum L.);
  12. koniczyna czerwona (Trifolium pratense L.);
  13. koniczyna krwistoczerwona (Trifolium incarnatum L.);
  14. koniczyna perska (Trifolium resupinatum L.);
  15. lędźwian (Lathyrus L.);
  16. łubin biały (Lupinus albus L.);
  17. łubin wąskolistny (Lupinus angustifolius L.);
  18. łubin żółty (Lupinus luteus L.);
  19. lucerna chmielowa (Medicago lupulina L.);
  20. lucerna mieszańcowa (Medicago x varia T. Martyn);
  21. lucerna siewna (Medicago sativa L.);
  22. nostrzyk biały (Melilotus albus)
  23. peluszka (Pisum arvense L.);
  24. seradela uprawna (Ornithopus sativus Brot.);
  25. soczewica jadalna (Lens culinaris Medik.);
  26. soja zwyczajna (Glycine max (L.) Merrill).

Rośliny te mogą być uprawiane zarówno w czystym siewie jak i w formie mieszanki.

Uprawy wiążące azot mogą być jednocześnie zaliczone jako uprawa w ramach praktyki dywersyfikacji upraw.

Jeżeli realizujesz Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone w ramach „Programu rolnośrodowiskowego” PROW 2007-2013 i w ramach "Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego" PROW 2014-2020 i w swoim gospodarstwie uprawiasz w plonie głównym rośliny bobowate drobnonasienne lub bobowate grubonasienne (z listy upraw wiążących azot, które są uznawane za obszar proekologiczny) - uprawę taką możesz jednocześnie zadeklarować jako obszar proekologiczny (obszar EFA) – uprawę wiążącą azot.