Obszary proekologiczne - podstawowe informacje

 

Obowiązek utrzymania obszarów proekologicznych (obszary EFA) dotyczy rolników posiadających więcej niż 15 ha gruntów ornych, z uwzględnieniem gruntów ornych niezgłoszonych do płatności. Rolnicy ci zobowiązani są do utrzymania obszarów EFA na powierzchni odpowiadającej przynajmniej 5% powierzchni gruntów ornych w gospodarstwie.

Podstawą do wyliczenia 5% powierzchni EFA jest suma zatwierdzonych gruntów ornych znajdujących się w gospodarstwie oraz w stosownych przypadkach powierzchnia poszczególnych elementów EFA takich jak: stref buforowych, zagajników o krótkiej rotacji, obszarów zalesionych po 2008 r w ramach PROW oraz elementów krajobrazu,  które nie zostały wliczone do powierzchni kwalifikującej się do jednolitej płatności obszarowej (elementy kwalifikujące się do jednolitej płatności obszarowej: elementy krajobrazu podlegające zachowaniu w ramach norm np. rowy do 2 m szerokości, oczka wodne w rozumieniu przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m2, drzewa będące pomnikami przyrody, objęte ochroną na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2018 r., poz. 142).

Do powierzchni gruntów ornych w gospodarstwie należy doliczyć powierzchnię dla poniżej wskazanych obszarów:

  • elementy krajobrazu:

    • żywopłoty i pasy zadrzewione – o maksymalnej szerokości do 10 m, chyba że ich szerokość nie przekracza 2 m i została wliczona do działki rolnej; po zastosowaniu współczynnika przekształcenia,
    • drzewa wolnostojące –  o średnicy korony minimum 4 m, chyba że drzewa zostały wliczone do działki rolnej; po zastosowaniu współczynnika przekształcenia,
    • zadrzewienia liniowe – obejmujące drzewa o średnicy korony minimum 4 m; odległość między koronami drzew nie powinna przekraczać 5 m (elementy te nie mogą stanowić część lasu); po zastosowaniu współczynnika przekształcenia
    • zagajniki śródpolne obejmujące drzewa krzewy lub kamienie, o maksymalnej powierzchni do 0,3 ha z obiektów nie większych niż 0,5 ha (elementy te nie mogą stanowić części lasu) chyba, że łączna powierzchnia skupisk zadrzewień nie przekracza 0,01 ha i została wliczona do działki rolnej,
    • oczka wodne o maksymalnej wielkości zaliczanej do EFA wynoszącej 0,3 ha z obiektów nie większych niż 1 ha, z wyłączeniem zbiorników zawierających elementy betonowe lub plastik, chyba, że powierzchnia oczka wodnego jest mniejsza niż 100 m² i została wliczona do działki rolnej. Do powierzchni oczka wodnego wliczana jest strefa z roślinnością nadbrzeżną,
    • rowy włączając otwarte cieki wodne służące do nawadniania i odwadniania o maksymalnej szerokości 10 m z wyłączeniem kanałów wykonanych z betonu; po zastosowaniu współczynnika przekształcenia,

  • strefy buforowe i miedze śródpolne o szerokości od 1 m do 20 m, na których nie jest prowadzona produkcja rolna, chyba że strefa została wliczona do działki rolnej; po zastosowaniu współczynnika przekształcenia,
  • obszary z zagajnikami o krótkiej rotacji bez stosowania środków ochrony roślin i stosowaniu nawożenia mineralnego w dopuszczalnych dawkach;
  • obszary zalesione po 2008 roku w ramach PROW 2007-2013 (zalesienia na gruntach rolnych) i PROW 2014-2020, które kwalifikowały się (zapewniły rolnikowi prawo) do jednolitej płatności obszarowej w 2008 r.

 

Z obowiązku realizacji utrzymania obszarów proekologicznych zwolnione mogą być gospodarstwa:

  • w których więcej niż 75% gruntów ornych to:

    • trawy lub inne pastewne rośliny zielne,
    • grunt ugorowany,
    • grunty wykorzystywane do uprawy roślin strączkowych,
    • połączenie powyższych

    Niezależnie od powierzchni pozostałych gruntów ornych.

  • w których więcej niż 75% kwalifikujących się gruntów rolnych to:

    • trwałe użytki zielone,
    • trawy lub inne pastewne rośliny zielne,
    • połączenie powyższych

    Niezależnie od powierzchni pozostałych gruntów ornych.

Z obowiązku utrzymania obszarów proekologicznych możliwe jest także wyłączenie rolników, którzy na części gruntów ornych w gospodarstwie prowadzą produkcję ekologiczną, pod warunkiem, że pozostała powierzchnia gruntów ornych zajmuje powierzchnię do 15 ha.

 

W Polsce obowiązuje szeroka lista elementów proekologicznych (EFA) obejmująca:

 

PAMIĘTAJ

Podstawą do wyliczenia 5% powierzchni EFA jest suma zatwierdzonych gruntów ornych znajdujących się w gospodarstwie oraz, w stosownych przypadkach, powierzchni poszczególnych elementów EFA nie znajdujących się na gruntach ornych, tj.: elementów krajobrazu, stref buforowych, zagajników o krótkiej rotacji, obszarów zalesionych.

Dany element proekologiczny (EFA), może być zgłoszony przez rolnika tylko w przypadku, gdy znajduje się na gruntach jego gospodarstwa lub jest w bezpośrednim ich sąsiedztwie oraz jest przez niego utrzymywany lub zarządzany.

Elementy proekologiczne uznane za obszary EFA co do zasady wyznacza się wyłącznie na gruntach ornych. Wyjątkiem od tej reguły (brak obowiązku położenia na gruncie ornym danego gospodarstwa) są następujące elementy: zagajniki o krótkiej rotacji, obszary zalesione w ramach PROW po 2008 r.

Za obszary proekologiczne, mogą zostać uznane elementy krajobrazu oraz strefy buforowe i miedze śródpolne jeżeli przylegają do obszaru proekologicznego bezpośrednio przylegającego do gruntów ornych gospodarstwa.

Do obliczania powierzchni obszarów proekologicznych wykorzystywane są współczynniki konwersji i ważenia.

Istnieje możliwość wspólnej realizacji przez dwóch lub więcej rolników elementów proekologicznych, użytkowanych wspólnie.

Jeżeli rolnik nie może zrealizować praktyki zazielenienia w zakresie utrzymania obszarów proekologicznych (EFA), wówczas może w każdym momencie dokonać zmiany elementu proekologicznego.

Zmiany elementów proekologicznych są możliwe przy spełnieniu następujących warunków:

  • wyłącznie do wysokości odsetka powierzchni zadeklarowanej jako EFA we wniosku o przyznanie płatności na 2018 r. (np. jeśli beneficjent zadeklarował 5% EFA, zmiana jest możliwa do osiągnięcia 5%);
  • tylko w ramach działek będących w posiadaniu rolnika, zadeklarowanych przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności na rok 2018;
  • zmiana może być dokonywana w zakresie wszystkich rodzajów elementów EFA.

Niedopełnienie obowiązku utrzymania w gospodarstwie obszarów EFA na poziomie 5% będzie skutkowało zmniejszeniem powierzchni kwalifikującej się do płatności za zazielenienie.