Obszary proekologiczne - podstawowe informacje

 

Obowiązek utrzymania obszarów proekologicznych (obszary EFA) dotyczy rolników posiadających więcej niż 15 ha gruntów ornych, z uwzględnieniem gruntów ornych niezgłoszonych do płatności. Rolnicy ci zobowiązani są do utrzymania obszarów EFA na powierzchni odpowiadającej przynajmniej 5% powierzchni gruntów ornych w gospodarstwie.

Podstawą do wyliczenia 5% powierzchni EFA jest suma zatwierdzonych gruntów ornych znajdujących się w gospodarstwie oraz w stosownych przypadkach powierzchnia poszczególnych elementów EFA takich jak: stref buforowych, zagajników o krótkiej rotacji, obszarów zalesionych po 2008 r w ramach PROW oraz elementy krajobrazu,  które nie zostały wliczone do powierzchni kwalifikującej się do jednolitej płatności obszarowej (elementy kwalifikujące się do jednolitej płatności obszarowej: elementy krajobrazu podlegające zachowaniu w ramach wzajemnej zgodności np. rowy do 2 m szerokości, oczka wodne w rozumieniu przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m2,drzewa będące pomnikami przyrody, objęte ochroną na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2016 r., poz. 2134, z późn. zm.).

 Do powierzchni gruntów ornych w gospodarstwie należy doliczyć, po zastosowaniu współczynnika przekształcenia, powierzchnię dla poniżej wskazanych obszarów,:

  • elementy krajobrazu (szersze niż 2 m - znajdujące się w obrębie gruntów ornych) tj.:

    • żywopłoty i pasy zadrzewione – o maksymalnej szerokości do 10 m,
    • drzewa wolnostojące - o średnicy korony minimum 4 m ( jeżeli nie zostały wliczone do powierzchni gruntów ornych),
    • zadrzewienia liniowe – obejmujące drzewa o średnicy korony minimum 4 m; odległość między koronami drzew nie powinna przekraczać 5 m,
    • zadrzewienia grupowe, których korony drzew zachodzą na siebie,
    • zagajniki śródpolne, o maksymalnej powierzchni do 0,3 ha,
    • oczka wodne o maksymalnej powierzchni od 0,01 ha do 0,1 ha, z wyłączeniem zbiorników zawierających elementy betonowe lub plastik. W przypadku, gdy oczko wodne otacza roślinność nadbrzeżna, do powierzchni oczka wodnego (od 0,01 ha do 0,1 ha) wliczyć należy strefę z roślinnością nadbrzeżną o szerokości do 10 m,
    • rowy o maksymalnej szerokości 6 m, włączając otwarte cieki wodne służące do nawadniania i odwadniania, z wyłączeniem kanałów wykonanych z betonu,
    • miedze śródpolne o szerokości od 2 m do 20 m, na których nie jest prowadzona produkcja rolna,

  • strefy buforowe (jeżeli nie zostały włączone do powierzchni gruntów ornych),
  • obszary z zagajnikami o krótkiej rotacji bez stosowania nawozów mineralnych lub środków ochrony roślin,
  • obszary zalesione po 2008 roku w ramach PROW 2007-2013 (zalesienia na gruntach rolnych) i PROW 2014-2020, które kwalifikowały się (zapewniły rolnikowi prawo) do jednolitej płatności obszarowej w 2008 r.

Z obowiązku realizacji utrzymania obszarów proekologicznych zwolnione mogą być gospodarstwa:

  • w których więcej niż 75% gruntów ornych to:

    • trawy lub inne pastewne rośliny zielne,
    • grunt ugorowany,
    • grunty wykorzystywane do uprawy roślin strączkowych,
    • połączenie powyższych

    a pozostałe grunty orne nie przekraczają powierzchni 30 ha.

  • w których więcej niż 75% kwalifikujących się gruntów rolnych to:

    • trwałe użytki zielone,
    • trawy lub inne pastewne rośliny zielne,
    • połączenie powyższych

    a pozostałe grunty orne nie przekraczają 30 ha.

 

Z obowiązku utrzymania obszarów proekologicznych możliwe jest także wyłączenie rolników, którzy na części gruntów ornych w gospodarstwie prowadzą produkcję ekologiczną, pod warunkiem, że pozostała powierzchnia gruntów ornych zajmuje powierzchnię do 15 ha.

W Polsce obowiązuje szeroka lista obszarów proekologicznych, tj. lista obejmująca większość obszarów przewidzianych w prawie unijnym. Z listy tej wyłączone zostały jedynie tarasy, tradycyjne ściany kamienne oraz tzw. systemy rolno - leśne.

 

Lista elementów proekologicznych (EFA) obejmuje:

Grunty ugorowane

Elementy krajobrazu

Strefy buforowe

Pasy kwalifikujących się hektarów wzdłuż granic lasu

Zagajniki o krótkiej rotacji

Obszary zalesione

Międzyplony i pokrywa zielona

Uprawy wiążące azot.

 

PAMIĘTAJ!

Podstawą do wyliczenia 5% powierzchni EFA jest suma zatwierdzonych gruntów ornych znajdujących się w gospodarstwie oraz, w stosownych przypadkach, powierzchni poszczególnych elementów EFA nie znajdujących się na gruntach ornych, tj.: elementów krajobrazu, stref buforowych, zagajników o krótkiej rotacji, obszarów zalesionych.

 

Dany element proekologiczny (EFA), może być zgłoszony przez rolnika tylko w przypadku, gdy znajduje się na gruntach jego gospodarstwa lub jest w bezpośrednim ich sąsiedztwie oraz jest przez niego utrzymywany lub zarządzany.

 

Elementy proekologiczne uznane za obszary EFA co do zasady wyznacza się wyłącznie na gruntach ornych. Wyjątkiem od tej reguły (brak obowiązku położenia na gruncie ornym danego gospodarstwa) są następujące elementy: zagajniki o krótkiej rotacji, obszary zalesione w ramach PROW po 2008 r.

 

Elementy krajobrazu (od EFA2 do EFA8) oraz strefy buforowe uznaje się za położone w sąsiedztwie gruntów ornych, gdy fizycznie dotykają lub przylegają do granicy działki, na której zadeklarowano grunt orny.

 

Za obszary proekologiczne, mogą zostać uznane elementy krajobrazu, które bezpośrednio przylegają do gruntu ornego, ale także te elementy krajobrazu, które są położone w pasie o szerokości do 5 m wokół działki rolnej.

 

Do obliczania powierzchni obszarów proekologicznych wykorzystywane są współczynniki konwersji i ważenia.

 

Istnieje możliwość wspólnej realizacji przez dwóch lub więcej rolników elementów proekologicznych, użytkowanych wspólnie.

 

Jeżeli rolnik nie może zrealizować praktyki zazielenienia w zakresie utrzymania obszarów proekologicznych (EFA), wówczas może w każdym momencie dokonać zmiany elementu proekologicznego.

 

Zmiany elementów proekologicznych są możliwe przy spełnieniu następujących warunków:

  • wyłącznie do wysokości odsetka powierzchni zadeklarowanej jako EFA we wniosku o przyznanie płatności na 2017 r. (np. jeśli beneficjent zadeklarował 5% EFA, zmiana jest możliwa do osiągnięcia 5%);
  • tylko w ramach działek będących w posiadaniu rolnika, zadeklarowanych przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017;
  • zmiana może być dokonywana w zakresie wszystkich rodzajów elementów EFA.

 

Niedopełnienie obowiązku utrzymania w gospodarstwie obszarów EFA na poziomie 5% będzie skutkowało zmniejszeniem powierzchni kwalifikującej się do płatności za zazielenienie.