Obszary proekologiczne - podstawowe infomacje

Obowiązek utrzymania obszarów proekologicznych (obszary EFA) dotyczy rolników posiadających więcej niż 15 ha gruntów ornych, z uwzględnieniem gruntów ornych niezgłoszonych do płatności. Rolnicy ci zobowiązani są do utrzymania obszarów EFA na powierzchni odpowiadającej przynajmniej 5% powierzchni gruntów ornych w gospodarstwie.

Podstawą do wyliczenia 5% powierzchni EFA jest suma zatwierdzonych gruntów ornych znajdujących się w gospodarstwie oraz w stosownych przypadkach powierzchnia poszczególnych elementów EFA takich jak: stref buforowych, zagajników o krótkiej rotacji, obszarów zalesionych po 2008 r w ramach PROW oraz elementy krajobrazu,  które nie zostały wliczone do powierzchni kwalifikującej się do jednolitej płatności obszarowej (elementy kwalifikujące się do jednolitej płatności obszarowej: elementy krajobrazu podlegające zachowaniu w ramach wzajemnej zgodności np. rowy do 2 m szerokości, oczka wodne w rozumieniu przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m2,drzewa będące pomnikami przyrody, objęte ochroną na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 627, ze zm.).

 

Do powierzchni gruntów ornych w gospodarstwie należy doliczyć, po zastosowaniu współczynnika przekształcenia i ważenia, powierzchnię dla poniżej wskazanych obszarów:

  • elementy krajobrazu (szersze niż 2 m - znajdujące się w obrębie gruntów ornych) tj.:

    • żywopłoty i pasy zadrzewione – o maksymalnej szerokości do 10 m,
    • drzewa wolnostojące - o średnicy korony minimum 4 m ( jeżeli nie zostały wliczone do powierzchni gruntów ornych),
    • zadrzewienia liniowe – obejmujące drzewa o średnicy korony minimum 4 m; odległość między koronami drzew nie powinna przekraczać 5 m,
    • zadrzewienia grupowe, których korony drzew zachodzą na siebie,
    • zagajniki śródpolne, o maksymalnej powierzchni do 0,3 ha,
    • oczka wodne o maksymalnej powierzchni od 0,01 ha do 0,1 ha, z wyłączeniem zbiorników zawierających elementy betonowe lub plastik. W przypadku, gdy oczko wodne otacza roślinność nadbrzeżna, do powierzchni oczka wodnego (od 0,01 ha do 0,1 ha) wliczyć należy strefę z roślinnością nadbrzeżną o szerokości do 10 m,
    • rowy o maksymalnej szerokości 6 m, włączając otwarte cieki wodne służące do nawadniania i odwadniania, z wyłączeniem kanałów wykonanych z betonu,
    • miedze śródpolne o szerokości od 2 m do 20 m, na których nie jest prowadzona produkcja rolna,

  • strefy buforowe (jeżeli nie zostały włączone do powierzchni gruntów ornych);
  • obszary z zagajnikami o krótkiej rotacji bez stosowania nawozów mineralnych lub środków ochrony roślin;
  • obszary zalesione po 2008 roku w ramach PROW 2007-2013 (zalesienia na gruntach rolnych) i PROW 2014-2020, które kwalifikowały się (zapewniły rolnikowi prawo) do jednolitej płatności obszarowej w 2008 r.


Przykład:
Gospodarstwo rolnika składa się z: 45 ha gruntów ornych, 3 ha obszaru zalesionego w ramach PROW, 5 ha zagajnika o krótkiej rotacji oraz 500 mb zadrzewienia liniowego o szerokości 4 m. Podstawa do wyliczenia 5% obszaru proekologicznego (EFA) wynosi 50 ha. W związku z powyższym wymagana powierzchnia obszaru proekologicznego (EFA) wynosi 2,5 ha.

Z obowiązku realizacji utrzymania obszarów proekologicznych zwolnione mogą być gospodarstwa:

  • w których więcej niż 75% gruntów ornych to:

    • trawy lub inne pastewne rośliny zielne,
    • grunt ugorowany,
    • grunty wykorzystywane do uprawy roślin strączkowych,
    • połączenie powyższych,
      a pozostałe grunty orne nie przekraczają powierzchni 30 ha.

  • w których więcej niż 75% kwalifikujących się gruntów rolnych to:

    • trwałe użytki zielone,
    • trawy lub inne pastewne rośliny zielne,
    • połączenie powyższych,
      a pozostałe grunty orne nie przekraczają 30 ha.

  • Z obowiązku utrzymania obszarów proekologicznych możliwe jest także wyłączenie rolników, którzy na części gruntów ornych w gospodarstwie prowadzą produkcję ekologiczną, pod warunkiem, że pozostała powierzchnia gruntów ornych zajmuje powierzchnię do 15 ha.

W Polsce obowiązuje szeroka lista obszarów proekologicznych, tj. lista obejmująca większość obszarów przewidzianych w prawie unijnym. Z listy tej wyłączone zostały jedynie tarasy, tradycyjne ściany kamienne oraz tzw. systemy rolno - leśne. 

Lista elementów proekologicznych (EFA) obejmuje: 

PAMIĘTAJ!

  • Podstawą do wyliczenia 5% powierzchni EFA jest suma zatwierdzonych gruntów ornych znajdujących się w gospodarstwie oraz, w stosownych przypadkach, powierzchni poszczególnych elementów EFA nie znajdujących się na gruntach ornych, tj.: elementów krajobrazu, stref buforowych, zagajników o krótkiej rotacji, obszarów zalesionych.
  • Dany element proekologiczny (EFA), może być zgłoszony przez rolnika tylko w przypadku, gdy znajduje się na gruntach jego gospodarstwa lub jest w bezpośrednim ich sąsiedztwie oraz jest przez niego utrzymywany lub zarządzany.
  • Elementy proekologiczne uznane za obszary EFA co do zasady wyznacza się wyłącznie na gruntach ornych. Wyjątkiem od tej reguły (brak obowiązku położenia na gruncie ornym danego gospodarstwa) są następujące elementy: zagajniki o krótkiej rotacji, obszary zalesione w ramach PROW po 2008 r.
  • Elementy krajobrazu (od EFA2 do EFA8) oraz strefy buforowe uznaje się za położone w sąsiedztwie gruntów ornych, gdy fizycznie dotykają lub przylegają do granicy działki, na której zadeklarowano grunt orny.
  • Za obszary proekologiczne, mogą zostać uznane elementy krajobrazu, które bezpośrednio przylegają do gruntu ornego, ale także te elementy krajobrazu, które są położone w pasie o szerokości do 5 m wokół działki rolnej. 

  • Do obliczania powierzchni obszarów proekologicznych wykorzystywane są współczynniki konwersji i ważenia
  • Istnieje możliwość wspólnej realizacji  przez dwóch lub więcej rolników elementów proekologicznych, użytkowanych wspólnie. 
  • Jeżeli rolnik nie może zrealizować praktyki zazielenienia w zakresie utrzymania obszarów proekologicznych (EFA), wówczas może w każdym momencie dokonać zmiany elementu proekologicznego. 
  • Zmiany elementów proekologicznych są możliwe przy spełnieniu następujących warunków: 

    • wyłącznie do wysokości odsetka powierzchni zadeklarowanej jako EFA we wniosku o przyznanie płatności na 2016 r. (np. jeśli beneficjent zadeklarował 5% EFA, zmiana jest możliwa do osiągnięcia 5%); 
    • tylko w ramach działek będących w posiadaniu rolnika, zadeklarowanych przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016; 
    • zmiana może być dokonywana w zakresie wszystkich rodzajów elementów EFA.

  • Niedopełnienie obowiązku utrzymania w gospodarstwie obszarów EFA na poziomie 5% będzie skutkowało zmniejszeniem powierzchni kwalifikującej się do płatności za zazielenienie.