Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych - najczęściej zadawane pytania

1. Kto wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy zobowiązany jest złożyć Oświadczenie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o spełnieniu w gospodarstwie wymagań określonych w Programie działań dotyczących warunków przechowywania nawozów naturalnych płynnych?

Oświadczenie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o spełnieniu w gospodarstwie wymagań określonych w Programie działań dotyczących warunków przechowywania nawozów naturalnych płynnych należy składać w sytuacji, gdy operacja obejmuje wyłącznie realizację inwestycji polegającej na doposażeniu gospodarstwa w urządzenia do nawożenia.

W  zmienionym przepisie § 3 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego dopuszczono możliwość dofinansowania zakupu sprzętu do aplikacji nawozów naturalnych w przypadku, gdy w gospodarstwie są spełnione, określone w Programie działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu (dalej Program działań), warunki przechowywania nawozów naturalnych płynnych. W związku z tym, w oparciu m.in. o złożone przez rolnika oświadczenie o przechowywaniu nawozów naturalnych płynnych zgodnie z warunkami określonymi w Programie działań, dołączane do wniosku o przyznanie pomocy, umożliwia się realizację tego typu inwestycji bez uzależniania jej realizacji od wykonania zadań związanych z przygotowaniem miejsc do przechowywania nawozów naturalnych.

W przepisach rozporządzenia wykonawczego nie określono warunku przyznania pomocy na budowę przykładowo wyłącznie silosu na kiszonkę, lub zarówno silosu na kiszonkę i zakupu wozu asenizacyjnego, od uprzedniego dostosowania gospodarstwa do warunków przechowywania nawozów naturalnych, a zatem nie ma obowiązku aby przekładać ww. oświadczenie w przypadku realizacji takich operacji.

2. W przypadku planowanej operacji polegającej wyłącznie na doposażeniu gospodarstwa w wóz asenizacyjny istnieje konieczność wykazania, że w gospodarstwie są spełnione warunki w zakresie przechowywania nawozów naturalnych płynnych. W jakiej sytuacji można uznać, że dane gospodarstwo jest w takim zakresie dostosowane?

W myśl zmienionego przepisu § 3 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego, "pomoc na operację obejmującą wyłącznie inwestycję, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b, przyznaje się, gdy w gospodarstwie są spełnione wymagania określone w programie działań, dotyczące warunków przechowywania nawozów naturalnych płynnych".

Można uznać, w przypadku gdy Wnioskodawca planuje jako operację zakup wyłącznie wozu asenizacyjnego z aplikatorem, że jego gospodarstwo jest dostosowane do przechowywania nawozów naturalnych płynnych  jeżeli zapewnione są w nim warunki przechowywania nawozów naturalnych płynnych, umożliwiające ich składowanie przez okres co najmniej 6 miesięcy. Przy obliczaniu pojemności zbiorników do przechowywania nawozów naturalnych należy stosować współczynniki DJP oraz zasady określone w Programie działań.

3. Czy osoba nie będąca młodym rolnikiem może budować silos, jeżeli deklaruje dostosowanie gospodarstwa do warunków przechowywania kiszonek lub dopiero zamierza przechowywać kiszonki w swoim gospodarstwie?

W Programie działań wprowadzono m.in. wymóg przechowywania kiszonek w sposób zabezpieczający przez przenikaniem odcieków do gruntu i wód. Warunek odnoszący się do właściwego przechowywania kiszonek stał się obowiązujący z dniem wejścia w życie Programu działań. W związku z tym operacja obejmująca inwestycję z tego zakresu może być realizowana wyłącznie przez młodych rolników, w terminie 24 miesięcy od rozpoczęcia prowadzenia gospodarstwa jako kierujący.

Zatem w przypadku, gdy Podmiot spełnia warunki określone dla "młodego rolnika", może realizować operację polegającą na dostosowaniu gospodarstwa do przechowywania kiszonek, ale tylko w terminie 24 miesięcy od dnia rozpoczęcia prowadzenia gospodarstwa jako kierujący.

Jednocześnie, aby skutecznie realizować założenia dla tego instrumentu wsparcia, jakim jest m.in. zabezpieczenie wód przed wyciekami z miejsc składowania kiszonek poprzez doposażenie gospodarstwa w odpowiednie miejsca do ich przechowywania, umożliwia się realizację tego typu inwestycji również w przypadku, gdy z deklaracji młodego rolnika wynika, iż przechowuje te pasze na zabezpieczonym, ale nietrwałym gruncie, tj. na podkładzie z folii, sieczki, słomy lub innego materiału, który pochłania odcieki.

Zatem nie jest możliwe w ramach operacji typu "Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych" dofinansowanie inwestycji polegającej na budowie silosu na kiszonkę przez podmiot nie będący młodym rolnikiem, nawet jeśli deklaruje dostosowanie swojego gospodarstwa do warunków przechowywania kiszonek lub dopiero zamierza przechowywać kiszonki w swoim gospodarstwie.

4. Czy w ramach tego mechanizmu wsparcia mogę przebudować budynek inwentarski z uwzględnieniem budowy zbiornika na gnojowicę pod budynkiem?

W ramach operacji typu "Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych" nie przewiduje się przebudowy budynków inwentarskich.

Do kosztów kwalifikowalnych ww. operacji zalicza się koszty budowy, przebudowy lub zakupu:

  • zbiorników do przechowywania nawozów naturalnych płynnych,
  • płyt do gromadzenia i przechowywania nawozów naturalnych stałych,
  • zbiorników lub płyt do przechowywania kiszonek,

 - wraz z zakupem instalacji technicznej lub wyposażenia.

Jeśli z posiadanej dokumentacji będzie wynikało, iż projekt budowlany dotyczy np. przebudowy zbiorników do przechowywania gnojowicy, nawet jeśli znajduje się on pod istniejącą oborą, uwzględniając cel jakiemu ma służyć realizacja takiej operacji zgodny z założeniami "Inwestycji mających na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych", finansowanie takiej operacji jest możliwe. Jeśli natomiast inwestycja związana z przebudową zbiornika wiązałaby się z modernizacją obory, to koszty związane z przebudową/rozbudową zbiornika na gnojowicę, które stanowią koszt kwalifikowalny, muszą zostać wydzielone z pozostałych kosztów związanych z przebudową podłogi. W przypadku braku rozdzielenia tych kosztów, nakłady związane z rozbudową/przebudową zbiornika nie zostaną objęte wsparciem w ramach tego typu operacji.

5. Czy prowadzenie w gospodarstwie hodowli zwierząt do której posiadam pozwolenie zintegrowane wyklucza mnie ze wsparcia na budowę zbiornika do prowadzonej równolegle w gospodarstwie produkcji w zakresie bydła mlecznego?

W § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia został wpisany warunek dotyczący prowadzenia w gospodarstwie chowu lub hodowli zwierząt gospodarskich w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich z wyłączeniem chowu lub hodowli drobiu powyżej 40 000 stanowisk lub chowu lub hodowli świń powyżej 2 000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior. Jednocześnie zgodnie z zapisami PROW 2014-2020 wykluczone ze wsparcia są gospodarstwa, dla których wymagane jest posiadanie pozwolenia zintegrowanego tj. gospodarstwa prowadzące chów lub hodowlę drobiu powyżej 40000 stanowisk lub chów lub hodowlę świń powyżej 2000 stanowisk dla świń powyżej 30 kg lub 750 stanowisk dla macior.

Tak więc fakt prowadzenia w gospodarstwie chowu lub hodowli drobiu powyżej 40 000 stanowisk lub chowu lub hodowli świń powyżej 2 000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior wyklucza danego rolnika z pomocy w ramach operacji typu „Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych”.

6. Czy mogę ubiegać się o dofinansowanie na budowę zbiornika większego niż wynika to z liczby DJP zwierząt posiadanych w gospodarstwie w okresie bazowym?

Zgodnie z zapisami rozporządzenia wykonawczego dla operacji typu „Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych” koszt budowy, przebudowy lub zakupu zbiorników, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, oraz płyt, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b, o pojemności lub powierzchni, większej niż pojemność lub powierzchnia obliczona zgodnie z przepisami części 1. rozdziału 1.4 ust. 6 Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu może być kosztem kwalifikowalnym, o ile zakres takiej inwestycji zostanie uzasadniony. Ogólne brzmienie proponowanego przepisu ma na celu nieblokowanie możliwości realizacji większych inwestycji tego typu, biorąc pod uwagę różne okoliczności oraz uwarunkowania panujące w poszczególnych gospodarstwach. Mając powyższe na uwadze rolnik może ubiegać się o dofinansowanie kosztów budowy zbiornika o pojemności uwzgledniającej liczbę zwierząt w gospodarstwie w okresie docelowym (roku składania wniosku o płatność rozliczającego operację „Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych”). Przykładowo jeśli zwiększenie obsady zwierząt jest wynikiem budowy budynku inwentarskiego, który będzie oddany do użytku przed terminem złożenia wniosku o płatność rozliczającego inwestycję na budowę zbiornika, należy wykazać jego budowę jako inwestycja towarzysząca w tabeli biznesplanu.

7. Czy może ubiegać się o pomoc rolnik, który obecnie nie posiada żadnego zbiornika tj. czy wyklucza ze wsparcia rolnika fakt, że jego gospodarstwo nie było dostosowane do przechowywania nawozów naturalnych płynnych nawet do 4 miesięcznego okresu przechowywania.

Uwzględniając przepisy rozporządzenia wykonawczego, nie ma przeszkód do finansowania operacji polegającej na budowie zbiorników na gnojówkę lub gnojowicę, nawet jeśli wnioskodawca takie zbiorniki powinien posiadać w myśl przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu już w 2011 roku.

Zgodnie bowiem z założeniami tego obszaru wsparcia, realizowane operacje mają na celu zapobieganie zanieczyszczeniu wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych poprzez przechowywanie nawozów naturalnych lub kiszonek w gospodarstwie w sposób zapobiegający przedostawaniu się odcieków do wód i gruntu (lub stosowanie nawozów naturalnych płynnych na gruntach rolnych za pomocą urządzeń aplikujących te nawozy do gleby lub bezpośrednio na jej powierzchnię).

Dlatego też realizując inwestycje polegające na dostosowaniu gospodarstwa do wymagań określonych w programie działań w wyniku budowy, przebudowy lub zakupu zbiorników do przechowywania nawozów płynnych, płyt do gromadzenia i przechowywania nawozów stałych, zbiorników lub płyt do przechowywania kiszonek będzie spełniało powyższe założenia

8. Czy można budować i dostosowywać się tylko w zakresie zapewnienia miejsc przechowywania nawozu stałego nie budując jednocześnie zbiornika na gnojowice gdy przepis Programu działań obliguje rolnika również od końca roku 2021 do posiadania wymaganych miejsc do przechowywania nawozów płynnych.

Pomoc w ramach środka wsparcia „Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych” przyznaje się na operację polegającą na realizacji inwestycji, która m.in. zapewni dostosowanie gospodarstwa do wymagań określonych w programie działań dotyczących warunków przechowywania nawozów naturalnych wyprodukowanych w gospodarstwie lub kiszonek. Decyzję, w jakim zakresie (kompleksowo czy częściowo) dostosowane zostanie gospodarstwo do obowiązujących przepisów dotyczących odpowiedniego przechowywania nawozów naturalnych, podejmuje rolnik, uwzględniając m.in. swoje możliwości finansowe. Dlatego też można  realizować operację polegającą przykładowo wyłącznie na budowie płyty obornikowej. Beneficjent następnie będzie rozliczany przez ARiMR tylko ze zobowiązań w obrębie tak zaplanowanej operacji.

9. Czy młody rolnik, który w czerwcu 2016 r. rozpoczął kierowanie gospodarstwem może ubiegać się o pomoc na operację, która dot. warunków przechowywania kiszonek oraz inną inwestycję?

Niezależnie, czy młody rolnik realizuje:

- operację obejmującą inwestycję w zakresie warunków przechowywania kiszonek oraz inną inwestycję, bądź

- operację obejmującą wyłącznie inwestycję w zakresie warunków przechowywania kiszonek,
zastosowanie do młodego rolnika ma przepis stanowiący o konieczności zakończenia inwestycji dot. kiszonek w terminie 24 miesięcy od dnia rozpoczęcia prowadzenia przez niego gospodarstwa jako kierujący.

Zatem w tym przypadku, gdy upłynął  już powyżej wskazany 24-miesięczny termin, młody rolnik nie może ubiegać się o dofinansowanie kosztów inwestycji dot. warunków przechowywania kiszonek, gdyż nie ma możliwości dochowania terminu na zakończenie realizacji takiej inwestycji.

10. Czy do obliczenia wielkości płyt i zbiorników można posłużyć się tab. 9 z załącznika nr 6 Programu działań – gdzie produkcja nawozów bardziej odpowiada realnym wielkościom?

Zgodnie z przepisem § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu „Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 1795 z późn. zm.), do obliczania pojemności zbiorników o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a oraz powierzchni płyt, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b, stosuje się przepisy części 1 rozdziału 1.4 ust. 6 Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu, stanowiącego Załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 czerwca 2018 r. w sprawie przyjęcia „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu" (Dz.U. z 2018 r., poz. 1339), zwanego dalej „Programem działań".

Dodatkowo przepisy ww. rozporządzenia określają, że pomoc przyznaje się na operację polegającą na realizacji inwestycji, która zapewni dostosowanie gospodarstwa do wymagań określonych w programie działań, dotyczących warunków przechowywania nawozów naturalnych wyprodukowanych w gospodarstwie. Koszt budowy, przebudowy lub zakupu zbiorników, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a oraz płyt o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b, o pojemności lub powierzchni większej niż pojemność lub powierzchnia obliczona zgodnie z przepisami części 1 rozdziału 1.4 ust. 6 Programu działań może być kosztem kwalifikowalnym, o ile zakres takiej inwestycji został uzasadniony.

Ogólne brzmienie powyższego przepisu ma na celu umożliwienie realizacji większych inwestycji tego typu, uzasadnionych okolicznościami oraz uwarunkowaniami panującymi w danym gospodarstwie. Mając powyższe na uwadze rolnik może ubiegać się o dofinansowanie kosztów budowy zbiornika o pojemności uwzględniającej liczbę zwierząt w gospodarstwie w okresie docelowym (roku składania wniosku o płatność rozliczającego operację „Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych") jak również na okres dłuższy niż przyjęty na 6 miesięcy, w którym rolnicze wykorzystanie nawozów naturalnych nie jest możliwe.

Należy podkreślić, iż sposób wyliczenia pojemności/powierzchni miejsc do przechowywania nawozów naturalnych, jaki został zawarty w Programie działań, został opracowany dla obliczenia minimalnych wielkości potrzebnych dla przechowywania odpowiednio 5-miesięcznej i 6-miesiecznej produkcji nawozów stałych lub płynnych. Jeżeli podmiot, z uwagi np. na stosowane systemy produkcji, przewiduje albo na podstawie własnych doświadczeń i obliczeń wie, że pojemność/powierzchnia miejsc do przechowywania nawozów naturalnych wyliczona w sposób określony w załączniku nr 5 do Programu działań nie wystarczy na przechowywanie nawozów naturalnych lub zakłada wzrost produkcji zwierzęcej, może zwiększyć powierzchnię/pojemność urządzeń do przechowywania nawozów, zachowując jednocześnie minimalne 5-cio/6-cio miesięczne ich przechowywanie. W tej sytuacji, w uzasadnieniu, przykładowo można skorzystać z wyliczeń opierając się na tabeli 9 Programu działań, na podstawie której roczna produkcja nawozów naturalnych może być przeliczona na odpowiednie objętości/powierzchnie miejsc do przechowywania nawozów naturalnych.

I tak:

- dla nawozów naturalnych płynnych (gnojówki i gnojowicy) produkcja roczna tych nawozów
wyliczona z tabeli 9 przemnożona przez minimalny wymagany okres przechowywania (6 miesięcy w roku) czyli 6/12 = [1/2].

Objętość zbiorników do przechowywania nawozów naturalnych płynnych wyniesie

V=Σobjętości produkowanego nawozu płynnego w m szesc.x 1/2

- dla nawozów naturalnych stałych (pomiotu ptasiego i obornika) – w pierwszej kolejności produkcja roczna powinna zostać przeliczona z ton na metry sześcienne, przemnożona przez wskaźnik wymaganego okresu przechowywania 5/12, a następnie podzielona przez wysokość składowania w metrach. Do przeliczenia masy obornika na objętość należy, w zależności od ilości użytej ściółki i rodzaju obornika przyjąć należy masę 1 metra sześciennego obornika za 0,6; 0,7; 0,8; 0,9; 1,0 t/m3. Przeciętna masa objętościowa obornika wynosi 0,8 t/ m3.

Powierzchnia do przechowywania obornika o masie obj. 0,8 t/ m3. będzie wynosiła:

P= Σ (produkowanych rocznie oborników w t/ha x 1/0,8 x 5/12) : wysokość składowania w m.

11. Rolnik chce zakupić beczkowóz. Wielkość wozu jest dobierana na podstawie rocznej produkcji nawozów płynnych. Jednak ze względu na powierzchnię gospodarstwa w roku bazowym, cześć nawozów jest zbywana, zatem w tym przypadku wielkość beczki wyliczona będzie na podstawie ilości nawozów płynnych wylewanych na własnych polach. Czy jeśli rolnik zadeklaruje w roku docelowym większy obszar użytków rolnych (planuje wydzierżawienie kilku hektarów) to będzie mógł zakupić większy wóz, niż to wynika z obliczeń z roku bazowego?

Zgodnie z przepisami rozporządzenia wykonawczego pomoc przyznaje się w formie refundacji części kosztów kwalifikowalnych, do których zalicza się koszty zakupu wozów asenizacyjnych z aplikatorami nawozów naturalnych w postaci płynnej określonego typu, które są uzasadnione wielkością prowadzonej w gospodarstwie produkcji, adekwatne do panujących w nim warunków gospodarowania, niezbędne do osiągnięcia celu operacji oraz racjonalne.

Aby ocenić dostosowanie parametrów planowanego do zakupu sprzętu należy posłużyć się ekspertyzą pt. Zasady doboru maszyn rolniczych w ramach PROW na lata 2014-2020 zamieszczoną jako narzędzie pomocnicze przy dokumentach aplikacyjnych. Dobór sprzętu w tym przypadku ma miejsce z uwzględnieniem liczby zwierząt i produkowanego przez nie nawozu naturalnego, z jednoczesnym uwzględnieniem odległości działek od zbiornika które mają być nawożone (określono wskaźniki tolerancji w tym zakresie) z uwzględnieniem posiadanego już parku maszynowego oraz przyjętą dawką 25 m3/ha nawozu w roku (w tym miejscu należy mieć na uwadze, w przypadku obowiązku sporządzania planu nawożenia azotem, przyjęte wielkości dawki nawozów oraz N (azotu) w czystym składniku na 1 ha użytków rolnych dla danego gospodarstwa w okresie roku).

W związku z nowymi przepisami regulującymi zasady dotyczące nawożenia azotem, w tym określeniem obowiązków dla osoby przejmującej nawóz, w opinii DDI, nie jest uzasadnione, aby do ustalenia pojemności wozu asenizacyjnego (inaczej niż przy określaniu wielkości zbiornika na gnojowicę) uwzględniać ilość nawozu naturalnego wyprodukowanego w gospodarstwie, która jest następnie zbywana przez wnioskodawcę innemu rolnikowi, na którym spoczywa obowiązek posiadania odpowiednich pojemności miejsc do przechowywania takiego nawozu i który, co do zasady, we własnym zakresie rozwiezie nawóz na swoim polu mając na uwadze że w tym typie operacji nie wspiera się działalności usługowej na rzecz innych rolników.

W przypadku, gdy rolnik zadeklaruje w roku docelowym większy obszar użytków rolnych, będzie mógł zakupić większy wóz asenizacyjny, niż to wynika z obliczeń dla liczby DJP z roku bazowego, co należy uzasadnić tabeli 16 Biznesplanu w pozycji  Inne uwagi, wyjaśnienia dotyczące operacji. Zgodnie bowiem z zapisami § 5 ust. 1 pkt 3 lit. a) umowy o przyznaniu pomocy (wzór dostępny na stronie internetowej ARiMR) do dnia, w którym upłynie 5 lat od dnia wypłaty płatności końcowej Beneficjent zobowiązuje się do nieprzenoszenia prawa własności lub posiadania nabytych dóbr, wybudowanych, przebudowanych budowli, na które została przyznana i wypłacona pomoc, oraz ich wykorzystywania w sposób zgodny z przeznaczeniem i celami operacji (Zapobieganie zanieczyszczeniu wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych poprzez przechowywanie nawozów naturalnych lub kiszonek w gospodarstwie w sposób zapobiegający przedostawaniu się odcieków do wód i gruntu lub stosowanie nawozów naturalnych płynnych na gruntach rolnych za pomocą urządzeń aplikujących te nawozy do gleby lub bezpośrednio na jej powierzchnię) z wyłączeniem stosowania czasowego przenoszenia własności na zabezpieczenie wierzytelności jako formy zabezpieczeń kredytów/ pożyczek udzielanych na realizację operacji, z zastrzeżeniem § 14 mając na uwadze, że w tym typie operacji nie wspiera się działalności usługowej na rzecz innych rolników.

12. Jak ustalić liczbę DJP dla Wnioskodawcy, który nabył zwierzęta w styczniu 2019 (w roku kalendarzowym 2018 nie prowadził w swoim gospodarstwie produkcji zwierzęcej).

Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu „Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych” w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 1795 z późn. zm.) pomoc przyznaje się rolnikowi, (…) jeżeli m.in.:

  1. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), położonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanego dalej "gospodarstwem";
  2. w gospodarstwie, którego jest posiadaczem, prowadzi chów lub hodowlę zwierząt gospodarskich w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, zwanych dalej "zwierzętami gospodarskimi", z wyłączeniem chowu lub hodowli drobiu powyżej 40 000 stanowisk lub chowu lub hodowli świń powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior.

Warunki przyznania pomocy, o których mowa powyżej, powinny być spełniane co najmniej od dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy.

Jednocześnie rozporządzenie wykonawcze określa, iż przy ustalaniu liczby zwierząt w gospodarstwie w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) bierze się pod uwagę stan średnioroczny zwierząt w gospodarstwie w roku kalendarzowym, w którym przypada dzień rozpoczęcia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy, a w przypadku podmiotów, które weszły w posiadanie gospodarstwa lub rozpoczęły produkcję zwierzęcą w swoim gospodarstwie w trakcie tego roku kalendarzowego - planowany stan średnioroczny zwierząt w gospodarstwie w okresie kolejnych 12 miesięcy, począwszy od dnia rozpoczęcia prowadzenia produkcji zwierzęcej w gospodarstwie. Zatem ustalając stan średnioroczny zwierząt przyjmuje się stan z roku 2018, lub planowany stan uwzględniając kolejne 12 miesięcy od rozpoczęcia prowadzenia w roku 2018 produkcji zwierzęcej (zwierząt gospodarskich).

Dodatkowo punkty za kryterium wyboru operacji związane z DJP ustala się zgodnie z zasadą, że w przypadku, gdy liczba zwierząt utrzymywanych w gospodarstwie, w przeliczeniu na DJP, jest:

a.    równa co najmniej 210 - przyznaje się 2 punkty,
b.    mniejsza niż 210 (w tym również za obliczone 0 DJP) - przyznaje się 1 punkt.

Zakładając, że Wnioskodawca składając wniosek o przyznanie pomocy będzie miał już gospodarstwo i będzie posiadał zwierzęta gospodarskie należy uznać, że fakt braku zwierząt/ prowadzenia działalności rolniczej w 2018 roku nie powoduje wykluczenia go ze wsparcia, gdyż spełnia ona warunki przyznania pomocy.

Uwzględniając, że w przepisie § 5 ust. 4 rozporządzenia dotyczącym ustalania liczby zwierząt w gospodarstwie w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe jest mowa o stanie średniorocznym zwierząt z roku 2018 lub stanie z kolejnych 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia w roku 2018 produkcji zwierzęcej przyjęto, że do określenia punktów za liczbę DJP, będzie brana wielkość DJP w okresie bazowym (rok 2018 lub produkcja zwierzęca z 12 miesięcy, rozpoczęta w trakcie roku 2018). Zatem uwzględniając cel, jakiemu miał służyć przepis do określania stanu zwierząt, w przypadku rozpoczęcia produkcji zwierzęcej w trakcie roku kalendarzowego, ale jeszcze przed złożeniem wniosku, uwzględniając jego literalne brzmienie, należy w takich przypadkach przyjmować stan zwierząt również z roku 2018 (0 DJP), co jednak nie wyłączy danego podmiotu z ubiegania się o wsparcie i dodatkowo otrzyma on za to kryterium 1 pkt. Uwzględniając, że można zakładać wielkość zbiorników i płyt pod produkcję zwierzęcą z roku docelowego, powyższe nie będzie stanowiło przeszkody również w kontekście ustalenia wielkości planowanych inwestycji.

13. Czy w przypadku ubiegania się o dofinansowanie kosztów związanych z przebudową obory polegającej na budowie pod nią zbiornika do przechowywania gnojowicy w związku ze zmianą systemu utrzymania zwierząt ze ściółkowego na bezściołowy również ruszta na zbiorniku mogą być zaliczone do kosztów kwalifikowalnych?

W ramach operacji typu „Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych” do kosztów kwalifikowalnych ww. operacji zalicza się koszty budowy, przebudowy lub zakupu:

  • zbiorników do przechowywania nawozów naturalnych płynnych,
  • płyt do gromadzenia i przechowywania nawozów naturalnych stałych,
  • zbiorników lub płyt do przechowywania kiszonek,

- wraz z zakupem instalacji technicznej lub wyposażenia.

Kosztem kwalifikowalnym może być zatem koszt budowy lub przebudowy zbiornika do przechowywania nawozów naturalnych płynnych, w tym pod budynkiem inwentarskim. Koszt ten może obejmować wykonanie prac betonowych poniżej podłogi (dot. zbiornika) i ew. zakup wyposażenia (np. mieszadła, pompy). Zakup rusztów będzie kosztem niekwalifikowalnym.

14. Czy jeżeli rolnik ma projekt (a często już i pozwolenie na budowę) na zbiornik o pojemności większej niż przez niego uzasadniona, to czy można finansować tylko tę część która jest racjonalna?

W ramach tego instrumentu wsparcia nie przewiduje się możliwości dofinansowania budowy zbiorników o powierzchni większej niż została uzasadniona przez rolnika, nawet w przypadku gdyby powierzchnia która nie znajduje uzasadnienia w wyjaśnieniach wnioskodawcy miała być finansowana wyłącznie z jego środków własnych.

15. Czy  jest jakaś możliwość złożenia wniosku o przyznanie pomocy przez osobę, która złożyła wniosek o przyznanie pomocy w ramach „Premie dla młodych rolników” ale nie posiada jeszcze gospodarstwa ale planuje je przejąć po otrzymaniu pozytywnej decyzji o przyznaniu  pomocy. W gospodarstwie tym należy zmodernizować zbiorniki do przechowywania nawozów naturalnych płynnych. Czy jedynym rozwiązaniem jest złożenie wniosku o przyznanie pomocy w ramach „Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych” przez osobę która obecnie kieruje gospodarstwem, w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku podpisanie umowy,  następnie zaś przekazanie gospodarstwa następcy.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia pomoc w ramach „Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych” przyznaje się rolnikowi, który m.in.:

- jest posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 położonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

- w gospodarstwie, którego jest posiadaczem, prowadzi chów lub hodowlę zwierząt gospodarskich w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, zwanych dalej „zwierzętami gospodarskimi”, z wyłączeniem chowu lub hodowli drobiu powyżej 40 000 stanowisk lub chowu lub hodowli świń powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior.

W związku z powyższym, w przypadku nie spełniania opisanych warunków nie ma możliwości przyznania pomocy na operację typu "Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych". Tylko spełnianie przez osobę ubiegającą się o wsparcie warunku posiadania gospodarstwa oraz zwierząt w terminie składania wniosku o przyznanie pomocy w typie operacji "Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych", czyli nie później niż do dnia 25 lutego, kiedy kończy się obecny nabór oraz innych kryteriów przyznania pomocy, umożliwia przyznanie pomocy, również przez osobę która wnioskuje o wsparcie w typie operacji "Premie dla młodych rolników". W przypadku przejęcia gospodarstwa w 2019 r. ale do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy, przy ustalaniu liczby zwierząt w gospodarstwie w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) bierze się pod uwagę stan średnioroczny zwierząt w gospodarstwie w roku kalendarzowym, w którym przypada dzień rozpoczęcia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy. Zatem w takim przypadku ustalając stan średnioroczny zwierząt przyjmuje się stan z roku 2018 (0 DJP), przy czym punkty za kryterium wyboru operacji związane z DJP ustala się zgodnie z zasadą, że w przypadku, gdy liczba zwierząt utrzymywanych w gospodarstwie, w przeliczeniu na DJP jest równa co najmniej 210 - przyznaje się 2 punkty, a gdy mniejsza niż 210 (w tym również za obliczone 0 DJP) - przyznaje się 1 punkt. Stan DJP w roku bazowym (rok 2018) nie jest jednak kluczowy przy wyliczaniu pojemności budowanych zbiorników, gdyż przepisy rozporządzenia wykonawczego dopuszczają budowę zbiorników o pojemności dostosowanej do docelowej liczby zwierząt w gospodarstwie.

W sytuacji złożenia wniosku o przyznanie pomocy w terminie naboru wniosków do dnia 25.02.2019 r. przez obecnego posiadacza gospodarstwa, zgodnie z §26 rozporządzenia w razie zbycia całości lub części gospodarstwa, po przyznaniu pomocy, nabywcy gospodarstwa lub jego części pomoc jest przyznawana, na jego wniosek, po uprzednim zgłoszeniu Agencji przez Beneficjenta zamiaru zbycia gospodarstwa lub jego części, jeżeli są spełnione warunki określone w art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020. Zatem, mając powyższe na uwadze Beneficjent może wystąpić do Agencji o przeniesienie własności lub posiadania gospodarstwa rolnego objętego realizacją inwestycji, jeżeli to przeniesienie nastąpi na rzecz podmiotu, który spełnia warunki przyznania i wypłaty pomocy i przejmie zobowiązania dotychczasowego Beneficjenta.

Mając na uwadze §19 rozporządzenia brak jest natomiast możliwości przekazania gospodarstwa następcy lub nabywcy gospodarstwa przed podpisaniem umowy o przyznaniu pomocy z ARiMR, tak aby nie stracić pomocy.

16. Czy rolnik planujący odbudowę stada trzody w roku 2019 (stado zlikwidowane w 2018) może ubiegać się o wsparcie w ramach działania 4.1.2. W wyjaśnieniach ARiMR z roku 2016 w pkt. 12 czytam, że nie ma możliwości finansowania  operacji  pod przyszłą obsadę zwierząt.

Zakładając, że Wnioskodawca już przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy wznowi produkcję zwierzęcą i będzie ubiegając się o przyznanie pomocy posiadał zwierzęta gospodarskie, należy uznać, że fakt braku zwierząt w 2018 roku nie powoduje wykluczenia go ze wsparcia. W przypadku wznowienia produkcji zwierzęcej w trakcie roku 2019, ale jeszcze przed złożeniem wniosku, należy w takich przypadkach przyjmować stan zwierząt również z roku 2018, co nie wyłącza danego podmiotu z ubiegania się o wsparcie, nawet jeśli dla tego roku stan zwierząt w przeliczeniu na DJP wyniesie 0. Jednocześnie za tak wykazany w Biznesplanie stan zwierząt Wnioskodawca otrzyma 1 pkt za jedno z kryteriów wyboru operacji związane z liczbą DJP.
Jednocześnie informuję, iż przywoływana odpowiedź ARiMR zawarta w pkt. 12 dotyczy zasad przyznawania pomocy dla naboru przeprowadzonego w 2016 roku dla operacji typu „Inwestycje w gospodarstwach położonych na obszarach OSN”. Przepisy prawa wprowadzające to ograniczenie zostały zmienione w ramach ostatniej nowelizacji rozporządzenia wykonawczego dla operacji typu „Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych”.

Należy jednocześnie pamiętać, iż zgodnie z zapisami rozporządzenia wykonawczego koszt budowy, przebudowy lub zakupu zbiorników, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, oraz płyt, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b, o pojemności lub powierzchni, większej niż pojemność lub powierzchnia obliczona zgodnie z przepisami części 1. rozdziału 1.4 ust. 6 „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu” może być kosztem kwalifikowalnym, o ile zakres takiej inwestycji zostanie uzasadniony.

17. Czy mogę ubiegać się o dofinansowanie zakupu rozrzutnika obornika?

Zgodnie z przepisami rozporządzenia pomoc w ramach „Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych” katalog kosztów kwalifikowalnych nie obejmuje możliwości finansowania zakupu rozrzutnika obornika. Taki zakupu był możliwy jedynie w ramach naboru przeprowadzonego w roku 2016.

18. Czy w przypadku wykazywania obsady zwierząt w okresie docelowym, przekraczającej odpowiednio 40 lub 60 DJP obligatoryjnym załącznikiem do wniosku o przyznanie pomocy jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji operacji?

Zgodnie z przepisami rozporządzenia wykonawczego do wniosku o przyznanie pomocy w ramach operacji typu „Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych” dołącza się kopie ostatecznych pozwoleń, zezwoleń lub innych decyzji, których uzyskanie jest wymagane w oparciu o odrębne przepisy, których stosowanie jest niezbędne do realizacji inwestycji objętych operacją, a także kopie innych dokumentów potwierdzających spełnienie określonych w odrębnych przepisach warunków realizacji inwestycji objętych operacją – w przypadku gdy w ramach operacji będą realizowane tego typu inwestycje.

Jak zauważa GDOŚ w swoich interpretacjach dostępnych na stronie:
http://www.gdos.gov.pl/files/artykuly/5437/Zbiór-interpretacji-przepisów---Zakres-gospodarki-odpadami_icon.pdf, na okoliczność ustalenia czy ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest konieczna przy kwalifikacji tego typu przedsięwzięć należy zwrócić uwagę, że przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (rozporządzenie ooś) dotyczą w tym zakresie procesu (hodowli lub chowu). Mają więc zastosowanie np. w przypadku, gdy rozpoczęcie procesów będzie się wiązało np. z budową odpowiednich obiektów budowlanych służących do chowu lub hodowli.

Tak więc w celu właściwej kwalifikacji różnego rodzaju przedsięwzięć związanych z tego typu działalnością należy mieć na uwadze, czym jest chów i hodowla zwierząt. Definicja hodowli zwierząt została wskazana w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich mówiącym, że jest to zespół zabiegów zmierzających do poprawienia założeń dziedzicznych (genotypu) zwierząt gospodarskich, w zakres których wchodzi ocena wartości użytkowej i hodowlanej zwierząt gospodarskich, selekcja i dobór osobników do kojarzenia prowadzony w warunkach prawidłowego chowu. Natomiast pojęcie chowu nie zostało zdefiniowane w żadnym akcie prawnym, stąd też za chów zwierząt można przyjąć czynności, takie jak karmienie i pielęgnacja, związane z utrzymaniem zwierząt od czasu ich nabycia – zwykle młodych osobników – do czasu uzyskania przez nie oczekiwanych cech użytkowych.

Biorąc pod uwagę powyższe definicje, czynności, takie jak magazynowanie gnojowicy lub obornika, zdają się wykraczać poza pojęcie chowu i hodowli zwierząt. Zatem inwestycje polegające na budowie płyty obornikowej, zbiornika na gnojowicę itp. na terenie gospodarstwa rolnego prowadzącego chów i/lub hodowlę zwierząt gospodarskich nie mogą zostać uznane za przedsięwzięcia o których mowa w rozporządzeniu ooś dotyczące w tym przypadku procesu jakim jest chów lub hodowla zwierząt o określonych progach.

19. Czy w przypadku, gdy rolnik prowadzący produkcję zwierzęcą na niewielką skalę, nabywa dodatkowo nawozy naturalne od innych podmiotów, możliwe jest użycie tego argumentu jako dodatkowo przemawiającego za koniecznością budowy płyty/zbiornika o większej pojemności niż obliczona zgodnie z przepisami części 1 rozdziału 1.4 ust. 6 programu działań? Zgodnie z zapisami „Programu działań (…)” podmioty przyjmujące nawozy naturalne na podstawie umowy powinny posiadać, w chwili przyjmowania tych nawozów naturalnych, odpowiednią powierzchnię lub pojemność posiadanych miejsc do ich przechowywania w bezpieczny dla środowiska sposób, zapobiegający przedostawaniu się odcieków do wód i gruntu.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu „Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych” w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 1795 z późn. zm.) pomoc przyznaje się na operację polegającą na realizacji inwestycji, która zapewni dostosowanie gospodarstwa do wymagań określonych w programie działań dotyczących warunków przechowywania nawozów naturalnych wyprodukowanych w gospodarstwie. Jednocześnie w myśl przepisu § 13 ust. 2 pkt 2) tego rozporządzenia o kolejności przysługiwania pomocy decyduje suma uzyskanych punktów przyznawanych na podstawie następujących kryteriów wyboru: udział kosztów kwalifikowalnych inwestycji objętych operacją, polegających na dostosowaniu gospodarstwa do wymagań określonych w programie działań, dotyczących warunków przechowywania nawozów naturalnych wyprodukowanych w gospodarstwie.

Zatem przy uzasadnianiu wielkości zbiorników do przechowywania nawozów naturalnych nie można posługiwać się argumentem o potrzebie posiadania większego zbiornika/płyty ze względu na okoliczność przejmowania nawozów naturalnych od innego podmiotu. Uzasadnienie powinno dotyczyć ilości, sposobu przechowywania, itp. nawozu „produkowanego” w gospodarstwie.