Pytania z poddziałania 6.3 "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw", operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw"  -  Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Strona główna serwisu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Pytania z poddziałania 6.3 "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw", operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw"

Aktualizacja 29 sierpnia 2017 r.

1. Czy premię może otrzymać małżonek rolnika, ubezpieczony w KRUS, jeżeli numer producenta został nadany współmałżonkowi?

Zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 1813 z późn. zm.) pomoc przyznaje się rolnikowi albo małżonkowi rolnika, który podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik albo małżonek rolnika nieprzerwanie przez co najmniej 24 miesiące poprzedzające miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy i w tym okresie nie prowadził innej działalności gospodarczej.

Jednocześnie na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 807) w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyraził pisemną zgodę.

W związku z powyższym możliwe jest przyznanie pomocy małżonkowi nieposiadającemu odrębnego numeru producenta, jeżeli prowadzi w tym gospodarstwie działalność rolniczą. W opisanym przypadku wnioskodawca posługuje się numerem identyfikacyjnym współmałżonka.

2. Czy istnieje możliwość uzyskania premii, prowadząc jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą lub pracując zawodowo poza rolnictwem?

W obu przypadkach pomoc nie będzie mogła zostać przyznana. Wynika to z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 1813 z późn. zm.), zgodnie z którym pomoc przyznaje się rolnikowi albo małżonkowi rolnika, jeżeli podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik albo małżonek rolnika nieprzerwanie przez co najmniej 24 miesiące poprzedzające miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy i w tym okresie nie prowadził innej działalności gospodarczej.

Zatem zarówno w przypadku podjęcia pracy zawodowej poza rolnictwem, skutkującej obowiązkowym ubezpieczeniem w ZUS, jak również prowadzenia działalności pozarolniczej nie będzie spełniony powyższy warunek.

3. Czy w ramach "Restrukturyzacji małych gospodarstw" można ubiegać się o wsparcie na hodowlę ślimaka?

Przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 1813 z późn. zm.) nie wykluczają objęcia wsparciem hodowli ślimaków.

Zgodnie bowiem z § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia pomoc przyznaje się rolnikowi będącemu osobą fizyczną, jeżeli "w gospodarstwie, którego jest posiadaczem, prowadzi w celach zarobkowych, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, z wyłączeniem chowu i hodowli ryb i działalność ta nie jest prowadzona w celach naukowo-badawczych". Wyłączenie ze wsparcia w przypadku produkcji zwierzęcej (zgodnie z § 3 ust. 3 pkt. 2 lit. c tiret drugie rozporządzenia) dotyczy wyłącznie prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej (hodowli zwierząt laboratoryjnych, ryb akwariowych, psów rasowych i kotów rasowych).

4. Czy premia może zostać przyznana obojgu małżonkom jeżeli posiadają odrębne numery producenta?

Niestety nie. § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 1813 z późn. zm.) stanowi, że w przypadku gdy o pomoc ubiegają się oboje małżonkowie i oboje spełniają warunki jej przyznania, pomoc przyznaje się tylko jednemu z nich, co do którego współmałżonek wyraził pisemną zgodę, niezależnie od tego czy posiadają wspólne czy odrębne gospodarstwa.

5. Czy jest możliwość przyznania premii osobie, która nie posiada rolniczych kwalifikacji zawodowych?

Posiadanie odpowiednich kwalifikacji zawodowych nie jest warunkiem niezbędnym do uzyskania pomocy w ramach "Restrukturyzacji małych gospodarstw". Jednakże jeżeli osoba ubiegająca się o pomoc posiada kwalifikacje zawodowe, o których mowa w § 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 1813 z późn. zm.) wówczas otrzyma z tego tytułu punkty, które decydują o kolejności przysługiwania pomocy.

6. Czy w ramach premii można zakupić używany sprzęt rolniczy?

Niestety nie. Premia w całości musi zostać wydatkowana na prowadzoną w gospodarstwie działalność rolniczą lub przygotowanie do sprzedaży produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie, przy czym inwestycje w środki trwałe muszą stanowić wartość równą co najmniej 80% kwoty pomocy. W ramach inwestycji w środki trwałe można zakupić wyłącznie nowe maszyny, urządzenia oraz wyposażenie.

7. Czy jest możliwość przyznania premii jednemu z małżonków na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw", zaś drugiemu na "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej"?       

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. poz. 1813, z późn. zm.) pomoc przyznaje się rolnikowi albo małżonkowi rolnika, jeżeli nie przyznano mu albo przyznano, lecz nie wypłacono mu pomocy finansowej z powodu rezygnacji z tej pomocy, niedopełnienia przez beneficjenta warunków, z zastrzeżeniem których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy albo zawarta umowa o przyznaniu pomocy, lub niezłożenia wniosku o płatność:

  • w ramach działań "Ułatwianie startu młodym rolnikom", "Modernizacja gospodarstw rolnych", "Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej" objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
  • na objęte programem operacje typu:

    • "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" lub
    • "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników", lub
    • "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich".

Z kolei zgodnie z przepisem określonym w § 6 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. poz. 1196), pomocy nie przyznaje się podmiotowi, który uzyskał pomoc finansową na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw".

W ramach obu ww. poddziałań kryterium wykluczające możliwość przyznania pomocy w przypadku korzystania z innych instrumentów wsparcia odnosi się wyłącznie do osoby wnioskującej o pomoc. Zatem dopuszczalna jest sytuacja, w której jeden z małżonków będzie ubiegał się o pomoc w ramach operacji typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw", a drugi małżonek w ramach operacji typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej".

8. Czy osobie, której małżonek korzystał z działania "Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej" PROW na lata 2007-2013 może zostać przyznana pomoc w ramach "Restrukturyzacji małych gospodarstw" PROW 2014-2020?

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. poz. 1813, z późn. zm.) pomoc przyznaje się rolnikowi albo małżonkowi rolnika, jeżeli nie przyznano mu albo przyznano, lecz nie wypłacono mu pomocy finansowej z powodu rezygnacji z tej pomocy, niedopełnienia przez beneficjenta warunków, z zastrzeżeniem których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy albo zawarta umowa o przyznaniu pomocy, lub niezłożenia wniosku o płatność:

  • w ramach działań "Ułatwianie startu młodym rolnikom", "Modernizacja gospodarstw rolnych", "Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej" objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
  • na objęte programem operacje typu:

    • "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" lub
    • "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników", lub
    • "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich".

Powyższe kryterium odnosi się wyłącznie do osoby wnioskującej o pomoc, tym samym fakt występowania z wnioskiem o przyznanie pomocy w ramach ww. działań przez małżonka osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy w ramach "Restrukturyzacji małych gospodarstw" nie wpływa na możliwość przyznania premii wnioskodawcy.

9. Czy okres podlegania ubezpieczeniu w KRUS jako domownik może zostać uznany za spełnienie warunku przyznawania pomocy dotyczącego obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez 24 miesiące?

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia pomoc przyznaje się rolnikowi albo małżonkowi rolnika, jeżeli podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik albo małżonek rolnika nieprzerwanie przez co najmniej 24 miesiące poprzedzające miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy i w tym okresie nie prowadził innej działalności gospodarczej.

Okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik nie jest wliczany do 24-miesięcznego okresu, o którym mowa powyżej. W opisanym przypadku nie będzie spełnione jedno z podstawowych kryteriów określonych dla wnioskodawcy, tym samym pomoc w ramach przedmiotowego poddziałania nie będzie mogła zostać przyznana.

10. Czy rolnik posiadający gospodarstwo na obszarze wyznaczonym w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń (ASF) może składać wniosek o przyznanie pomocy w ramach naboru w dniach od 30 marca do 28 kwietnia, jeżeli nie planuje rezygnacji z hodowli świń?

Zgodnie z opracowanym przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi harmonogramem wdrażania działań w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w 2017 roku w ramach "Restrukturyzacji małych gospodarstw" planowane są dwa nabory wniosków o przyznanie pomocy. Pierwszy został zaplanowany w dniach od 30 marca do 28 kwietnia 2017 r., drugi w czerwcu 2017 r.

W chwili obecnej w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi trwają prace nad projektem rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Zmiana rozporządzenia polega na umożliwieniu przyznawania pomocy finansowej na operacje polegające na zaprzestaniu chowu i hodowli świń, realizowane w gospodarstwach, w których prowadzony jest chów i hodowla świń, na obszarach wyznaczonych w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń (ASF) oraz na pozostałe operacje. Celem ww. zmiany jest umożliwienie udzielenia wsparcia rolnikom, którzy prowadzą produkcję świń na obszarach wyznaczonych w związku ze zwalczaniem ASF i zdecydują się na trwałą rezygnację z produkcji świń. Nabór w ramach operacji zapobiegających rozprzestrzenianiu się ASF został zaplanowany w czerwcu 2017 roku.

Powyższe nie oznacza, że rolnik prowadzący gospodarstwo rolne na obszarze wyznaczonym w związku ze zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń (ASF) może skorzystać ze wsparcia wyłącznie na operacje polegające na zaprzestaniu chowu i hodowli świń, tj. w naborze planowanym w czerwcu b.r. W myśl zmienianych przepisów, rolnik prowadzący gospodarstwo na obszarze zagrożonym ASF może skorzystać z jednej z ww. form wsparcia, w zależności od rodzaju planowanej operacji. Zatem jeżeli w gospodarstwie położonym na obszarze objętym ASF planowana jest operacja inna niż polegająca na zaprzestaniu chowu i hodowli świń, wówczas należy złożyć wniosek o przyznanie pomocy w ramach pierwszego naboru, tj. w dniach od 30 marca do 28 kwietnia b.r. Ubiegając się o pomoc, należy pamiętać, że wnioskodawca ma możliwość skorzystania wyłącznie z jednej z ww. form wsparcia (w zależności od rodzaju planowanej operacji).

Ponadto uprzejmie informuję, że w ramach pierwszego naboru wniosków o przyznanie pomocy (operacje inne niż związane ze zwalczaniem ASF) będą obowiązywały przepisy dotychczasowe, z wyjątkiem niektórych przepisów wprowadzających zmiany techniczne.

11. Czy od wartości maszyny rolniczej, zakupionej z pomocy na restrukturyzację gospodarstw możliwe jest odliczenie podatku VAT?

Wydatki na inwestycje finansowane z premii na restrukturyzację małych gospodarstw, uzyskanej w  ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, rozliczane są przez ARiMR w kwocie brutto, a więc łącznie z podatkiem VAT. Natomiast, w celu uzyskania informacji i wyjaśnień dotyczących przepisów podatkowych, w tym rozliczeń i warunków zwrotu VAT, należy zwrócić się do właściwego naczelnika urzędu skarbowego.

12. Co będzie uznawane za przygotowywanie do sprzedaży (czy będzie to np. czyszczenie zboża lub suszenie kukurydzy), a co będzie uznawana za przetwórstwo własnych produktów?

Pod pojęciem "przygotowania do sprzedaży produktów rolnych" należy rozumieć czynności lub zabiegi, które mają na celu przygotowanie plonów do sprzedaży na rynek pierwotny. Czynności przygotowujące mogą wpływać na poprawę jakości lub lepszą prezentację oferowanego produktu, jednakże nie mogą wpływać w sposób znaczący na zmianę ich charakteru. Do wyżej wymienionych czynności można zaliczyć m.in.: czyszczenie płodów rolnych, sortowanie, odkażanie, usuwanie liści, woskowanie owoców, suszenie nasion itp. Należy zaznaczyć przy tym, iż wszelkiego rodzaju zabiegi, które zmieniają charakter produktu pierwotnego, nie mogą zostać uznane za przygotowanie produktów do sprzedaży, bowiem produkt finalny jest inny niż produkt pierwotny. W takim przypadku mówimy o "przetwarzaniu produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie".

Pod pojęciem "przetwarzanie produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie" należy rozumieć wszelkie czynności wykonywane na produkcie rolnym (z wyjątkiem czynności wykonywanych w gospodarstwach, niezbędnych do przygotowania produktów zwierzęcych lub roślinnych do pierwszej sprzedaży), w wyniku których powstaje produkt będący również produktem rolnym (tj. objętym załącznikiem nr 1 do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), jednak zostaje zmieniony charakter tego produktu. Przez produkty rolne należy rozumieć płody ziemi, produkty pochodzące z hodowli i rybołówstwa, jak również produkty pierwszego przetworzenia, które pozostają w bezpośrednim związku z tymi produktami. Przykładem może być m.in.: wytłaczanie soku z jabłek - w takim przypadku produkt finalny, czyli sok jabłkowy jest produktem pierwszego stopnia przetworzenia, czyli w dalszym ciągu jest produktem rolnym.

13. Czy określony zostanie katalog usług doradczych/szkoleń podlegających punktowaniu za kompleksowość biznesplanu?

Punktowane będą szkolenia/usługi doradcze spełniające łącznie następujące warunki:

  • tematyka szkolenia lub zakres usługi doradczej ma bezpośredni związek z przewidzianą w biznesplanie działalnością rolniczą, organizacją produkcji, organizacją i zarządzaniem gospodarstwem przedstawionym w biznesplanie, wypełnienie wniosku o płatności bezpośrednie i inne formy pomocy ze środków publicznych w tym sporządzenie biznesplanów nie będą usługami punktowanymi,
  • usługa doradcza będzie wykonana przez uprawniony do świadczenia usług doradczych w rolnictwie podmiot doradczy lub doradcę z list doradców, prowadzonych przez Centrum Doradztwa Rolniczego (listy dostępne na stronie internetowej CDR pod adresem 195.205.152.135/doradca/doradcy_str/dor_rol.php 
  • szkolenie będzie organizowane i prowadzone przez uprawnione do tego podmioty, tylko w wyjątkowych przypadkach przez inne podmioty np. organizacje branżowe lub społeczno-zawodowe rolników, firmy producenckie itp.,
  • odbycie szkolenia nie jest wymagane na mocy obowiązujących przepisów prawnych (np. obowiązkowe szkolenia chemizacyjne nie będą punktowane),
  • potwierdzeniem odbytego szkolenia musi być stosowny dyplom / certyfikat, świadectwo, zaświadczenie itp.,
  • potwierdzeniem wykonanej usługi doradczej musi być stosowny dokument wystawiony przed podmiot doradczy lub doradcę, który taką usługę wykonał.

14. Jak należy rozumieć określenie działalności przy obliczaniu współczynników SO dla działalności występujących w biznesplanie, np. dynia zwyczajna - warzywa - pod osłonami? Jakiej wysokości muszą być osłony? Czy mogą być to namioty foliowe i jakiej wysokości? Czy wystarczy przykrycie agrowłókniną? Przez jaki okres roślina musi być pod osłoną, czy przez cały okres wegetacji, czy w początkowym okresie wzrostu, kiedy roślina jest najbardziej wrażliwa?

Zgodnie z zamieszczoną na stronie internetowej "Instrukcją użytkownika do skoroszytu B_planu" (pkt. od 5.2.4.10.1. do 5.2.4.10.3.), wartość współczynników standardowej produkcji (SO) dla warzyw "pod osłonami", dotyczy uprawy warzyw pod osłonami wysokimi, czyli w szklarniach oraz tunelach foliowych wysokich, tj. mających 1,5 m i więcej wysokości w szczycie. Warzywa takie muszą przez cały okres wegetacji przebywać w szklarni lub w tunelu foliowym.

15. Czy przy wyliczeniu wielkości ekonomicznej gospodarstwa należy uwzględnić wszystkie uprawy? Który rok będzie okresem wyjściowym przy obliczaniu stanu średniego zwierząt?

Zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia (§ 6 ust 3 pkt 3) przy ustalaniu wielkości ekonomicznej w okresie wyjściowym bierze się pod uwagę:

  1. w przypadku produkcji zwierzęcej - stan średni zwierząt w roku, w którym przypada dzień rozpoczęcia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy;
  2. przypadku produkcji roślinnej - uprawy w plonie głównym w roku, w którym przypada dzień rozpoczęcia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy, przy czym za plon główny uznaje się uprawę, której okres wegetacji jest najdłuższy;

W obecnie ogłoszonym naborze wniosków o przyznanie pomocy będą to uprawy i stany średnioroczne zwierząt z 2017 r. Stany średnioroczne zwierząt są wyliczane w Tab. 11 biznesplanu (kol. 10) z wykorzystaniem obrotu stada.

W celu szacunkowego wyliczenia wielkości ekonomicznej gospodarstwa można skorzystać z kalkulatora znajdującego się na stronie internetowej ARiMR pod adresem http://www.arimr.gov.pl/pomoc-unijna/prow-2014-2020/kalkulator-obliczania-wielkosci-ekonomicznej-gospodarstw-so.html (Spr_z_U_WE.xls wariant: orientacyjne wyliczenie wielkości ekonomicznej).

16. Każdy z małżonków posiadał przed ślubem własne gospodarstwo rolne i prowadził je na własny rachunek. Po zawarciu związku małżeńskiego, małżonkowie w dalszym ciągu prowadzą odrębne gospodarstwa rolne, posiadają osobne numery identyfikacyjne oraz swoje grunty (bez współwłasności w księgach wieczystych). Małżonkowie nie posiadają rozdzielności majątkowej. Czy jeśli o pomoc będzie ubiegał się jeden z małżonków, to do wyliczenia wielkości ekonomicznej gospodarstwa należy wliczyć powierzchnię użytków rolnych tylko osoby wnioskującej, czy małżonka również?

Przy ustalaniu wielkości ekonomicznej gospodarstwa należy uwzględnić wyłącznie te grunty, które tworzą gospodarstwo rolne osoby ubiegającej się o pomoc oraz są w jednej z ww. form własności. W przypadku prowadzenia przez małżonków odrębnych gospodarstw rolnych, pomoc mogłaby zostać przyznana wyłącznie na gospodarstwo jednego z nich, bez konieczności uwzględniania przy obliczaniu wielkości ekonomicznej gospodarstwa gruntów wchodzących w skład gospodarstwa drugiego z małżonków, pod warunkiem wykazania, że małżonkowie prowadzą odrębne gospodarstwa w rozumieniu z art. 553 Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 553 Kodeksu cywilnego za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne, wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Przepis ten identyfikuje gospodarstwo rolne w sposób przedmiotowo-funkcjonalny, wskazując na przypisane mu elementy materialne (grunty rolne, leśne, budynki, urządzenia, inwentarz) oraz na ich funkcjonalne znaczenie wyrażające się w faktycznym lub choćby możliwym zorganizowaniu tych elementów w jedną gospodarczą całość.

Należy mieć na uwadze, że tego typu przypadek musi zostać poddany szczegółowej analizie, w szczególności pod kątem sprawdzenia, czy nie zachodzą przesłanki tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy finansowej.

Sprawdzeniu będzie podlegało, czy każde z gospodarstw funkcjonuje i czy może funkcjonować jako zorganizowana całość gospodarcza niezależna i niezwiązana ze sobą. A co za tym idzie, czy można uznać, że gospodarstwa funkcjonują w taki sposób, że każdy z Małżonków może odrębnie w swoim gospodarstw prowadzić działalność rolniczą samodzielnie i na własny rachunek. W tym, analizie zostanie poddana sytuacja wyjściowa oraz docelowa gospodarstwa przedstawionego w biznesplanie w zakresie zasobów gospodarstwa - budynków, wyposażenia, sprzętu, inwentarza oraz gruntów branych pod uwagę przy ustaleniu wielkości ekonomicznej w obu ww. okresach. W przypadku stwierdzenia przesłanek świadczących o tworzeniu sztucznych warunków, np.: sztuczny podział gospodarstwa, uwzględnienie gruntów współmałżonka w wielkości ekonomicznej w okresie docelowym przy jednoczesnym pominięciu ich w okresie wyjściowym, brak niezbędnego zaplecza produkcyjnego itp., pomoc nie będzie mogła zostać przyznana. Ponadto informuję, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu o przyznanie pomocy są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

17. W jaki sposób oszacować koszty inwestycji budowlanej? Czy niezbędne jest przedłożenie kosztorysu wykonanego przez uprawnioną osobę, projektu budowlanego itp.? Jak wygląda rozliczenie takiej inwestycji?

W § 3 ust. 1 pkt 4 lit. a), ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt 2 lit. a) rozporządzenia prawodawca wskazał ogólnie rodzaj wydatków, które można sfinansować z uzyskanej pomocy i proporcje pomiędzy tymi wydatkami. Tak więc, po pierwsze, premię w całości trzeba przeznaczyć na cele związane z prowadzeniem działalności rolniczej w gospodarstwie lub z przygotowaniem do sprzedaży produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie. Po drugie, inwestycje w środki trwałe muszą stanowić szacunkowo co najmniej 80% kwoty pomocy; pozostałą część premii można wydać na zakup obrotowych środków produkcji.

Odnosząc się do kwestii dokumentowania wydatków, stosownie do § 3 ust. 3 pkt 1 lit. b) rozporządzenia, premię można przyznać pod warunkiem, że biznesplan zapewnia zgodność szacunkowych wartości planowanych inwestycji w środki trwałe z cenami rynkowymi.

W zależności od rodzaju planowanej inwestycji w środki trwałe, dokumenty, jakie wnioskodawca składa wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy mogą być różne. Nie wymaga się przedstawienia projektu budowlanego, ale w trakcie weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy Agencja musi zbadać, czy przygotowany przez wnioskodawcę biznesplan odpowiada przedstawionym powyżej wymogom. Dlatego może wezwać wnioskodawcę do wyjaśnień - zażądać złożenia kosztorysu inwestorskiego wraz z zestawieniem materiałów.

Stosownie do § 18 pkt 2 lit. b) rozporządzenia, beneficjent powinien zrealizować biznesplan w terminie przewidzianym w biznesplanie, lecz nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, w tym zwłaszcza działania, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 4 (a więc inwestycję w środki trwałe). Zgodnie z § 19 ust. 2 rozporządzenia, drugą ratę pomocy wypłaca się, jeżeli są spełnione warunki, o których mowa w § 18 pkt 2. Tak więc w celu potwierdzenia, że faktycznie inwestycja została zrealizowana zgodnie z biznesplanem, Agencja może zażądać złożenia kosztorysu powykonawczego wraz z zestawieniem materiałów. Przy czym wartość kosztorysowa inwestycji, bez ujęcia prac wykonanych systemem gospodarczym (czyli przez samego beneficjenta), powinna wynosić co najmniej 80% kwoty pomocy. Chyba, że planowana jest realizacja także innej inwestycji w środki trwałe. Wówczas ich łączna wartość powinna być równoważna co najmniej 80% kwoty pomocy. Dodatkowo, przypominam, że przepis § 18 pkt 7 rozporządzenia zobowiązuje beneficjenta do przechowywania dokumentów związanych z przyznaną pomocą co najmniej do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy. Dotyczy to także kosztorysów, faktur, rachunków, pozwoleń na budowę itp.

Należy także zauważyć, że inwestycja finansowana z premii musi zostać zakończona nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy (§ 18 pkt 2 rozporządzenia). Oznacza to, że w tym terminie Beneficjent powinien zakończyć wszystkie prace, a nie tylko te, które mają zostać sfinansowane z premii na restrukturyzację małych gospodarstw.

Na etapie składania wniosku o przyznanie pomocy nie wymaga się pozwolenia na budowę, ale trzeba podkreślić, że każda inwestycja budowlana powinna być realizowana zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, w szczególności ustawy Prawo budowlane. Oznacza to konieczność dopełnienia przez inwestora wymaganych czynności takich jak np. zgłoszenie zamiaru prowadzenia robót budowlanych, uzyskanie pozwolenia na budowę, pozwolenia wodnoprawnego itd. Ponadto, trzeba przypomnieć, że zatrudnianie osób fizycznych (np. murarza) przez osoby fizyczne jest możliwe, z zastrzeżeniem dopełnienia czynności wynikających z odrębnych przepisów prawa (zawarcie umowy, obowiązek podatkowy itp.).

18. Czy możliwe jest ponoszenie kosztów związanych z inwestycją w środki trwałe przed wypłatą premii?

Rozporządzenie nie zawiera przepisu bezpośrednio zakazującego rozliczania wydatku poniesionego przed złożeniem wniosku o wypłatę premii na restrukturyzacje małych gospodarstw.

Ponadto w § 15 ust. 2 pkt 1 i 3 oraz ust. 4 rozporządzenia, prawodawca postanowił, że w ciągu 9 miesięcy, licząc od dnia doręczenia decyzji przyznającej pomoc, beneficjent powinien spełnić warunki określone w tej decyzji, w tym m.in. rozpocząć realizację biznesplanu oraz złożyć wniosek o płatność pierwszej raty pomocy. Do tego wniosku dołączyć należy dokumenty, które potwierdzają spełnienie warunków, z zastrzeżeniem dopełnienia których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, w tym dokument potwierdzający rozpoczęcie realizacji biznesplanu (§ 16 ust. 3 pkt 1). Prawodawca określił również, że "rozpoczęcie realizacji biznesplanu, następuje przez dokonanie czynności mającej na celu realizację określonych w nim działań", oraz podał przykłady takich czynności, w tym "zawarcie umowy, w wyniku której ma nastąpić przeniesienie własności lub posiadania maszyny (...)"

Kierując się powyższym, należy stwierdzić, że skoro prawodawca dał możliwość poświadczenia rozpoczęcia realizacji biznesplanu poprzez przedłożenie np. faktury zakupu sprzętu rolniczego, tym samym dopuścił możliwość rozliczania w ramach premii na Restrukturyzację małych gospodarstw wydatku poniesionego po wydaniu decyzji przyznającej pomoc a przed wypłatą I raty premii.

19. W przypadku inwestycji w zakresie ochrony środowiska i zapobiegania zmianom klimatu dotyczącej "wymiany eternitowych pokryć dachowych budynków gospodarczych, zakup blachy" kosztem jest tylko blacha czy również koszt usługi wymiany tego pokrycia - robocizna?

Jak stanowi § 3 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, pomoc może być przyznana, jeżeli biznesplan przewiduje wydatki dotyczące działalności rolniczej w gospodarstwie lub przygotowania do sprzedaży produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie w kwocie stanowiącej co najmniej 100% kwoty pomocy, w tym inwestycje w środki trwałe o szacunkowej wartości równej co najmniej kwocie stanowiącej 80% kwoty pomocy. Wymiana pokrycia dachowego (materiał + robocizna) stanowią inwestycję w środek trwały, więc koszt jej budowy może zostać sfinansowany z premii na restrukturyzację małych gospodarstw.

Należy podkreślić, że inwestycja finansowana z premii musi zostać zakończona nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy (§ 18 ust. 2 rozporządzenia). W tym terminie powinny zakończyć się wszystkie prace niezbędne do uzyskania pozwolenia na budowę lub prawidłowej eksploatacji budynku (w przypadku zgłoszenia), a nie tylko te prace, które mają zostać sfinansowane z premii na restrukturyzację małych gospodarstw. Ponadto, każda inwestycja budowlana powinna być realizowana zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, w szczególności ustawy Prawo budowlane. Oznacza to konieczność dopełnienia przez inwestora wymaganych czynności takich jak np. zgłoszenie zamiaru prowadzenia robót budowlanych, uzyskanie pozwolenia na budowę, pozwolenia wodnoprawnego itd.

Ponadto wyjaśniam, że wymiana eternitowych pokryć dachowych budynków gospodarczych - zakup blachy jest inwestycją przyjazną środowisku, wymienioną w załączniku nr 2 do rozporządzenia w poz. 87. Wniosek uzyskuje dodatkowe punkty, jeśli inwestycja przewiduje zakup blachy. Natomiast odrębną kwestią jest wydatkowanie premii. W ramach przyznanej pomocy sfinansować można zakup blachy jak i robociznę (bez ujęcia prac wykonanych systemem gospodarczym, czyli przez samego beneficjenta).

20. Czy planując zakup maszyn i urządzeń rolniczych należy obligatoryjnie przestrzegać założeń określonych w "Zasady doboru maszyn rolniczych w ramach PROW na lata 2014-2020"?

Jak stanowi § 3 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia, pomoc może być przyznana, jeżeli biznesplan zawiera elementy wzajemnie ze sobą spójne i zgodne. Co za tym idzie, inwestycja powinna być dostosowana do potrzeb gospodarstwa. W prawidłowym doborze maszyny rolniczej dla realnej sytuacji w gospodarstwie pomocne są "Zasady doboru maszyn rolniczych w ramach PROW na lata 2014-2020". Zawarte w tym opracowaniu dane i wskaźniki nie są obligatoryjne, ale powinny stanowić wskazówkę dla beneficjenta. Agencja dopuszcza odstępstwa od "Zasad...", jeśli uzasadnia to np. położenie danego gospodarstwa (np. podmokłe grunty, nachylenie stoku itp.), a także planowany w biznesplanie stan docelowy gospodarstwa (np. powiększanie areału).

21. Mam wykształcenie średnie i tytuł technika ekonomisty. Czy spełniam warunek związany z posiadaniem wykształcenia rolniczego?

Zgodnie z Załącznikiem nr 1 do rozporządzenia, stanowiącym Szczegółowy wykaz kierunków studiów, zawodów oraz tytułów kwalifikacyjnych, a także rodzajów dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji zawodowych zawody rolnicze na poziomie kwalifikacji technika to:

  1. technik rolnik;
  2. technik ogrodnik;
  3. technik architektury krajobrazu;
  4. technik hodowca koni;
  5. technik pszczelarz;
  6. technik weterynarii - w przypadku, gdy w gospodarstwie są prowadzone chów lub hodowla zwierząt;
  7. technik agrobiznesu;
  8. technik mechanizacji rolnictwa;
  9. technik turystyki wiejskiej.

Zgodnie z powyższym wykazem, posiadanie tytułu technika ekonomisty nie spełnia warunku związanego z uzyskaniem kwalifikacji rolniczych.

22. Czy mam obowiązek zamieszczać zapytania ofertowe na wykonanie robót budowlanych, usługi lub dostawę maszyn czy urządzeń na Portalu Ogłoszeń ARiMR?

W związku z tym, że wsparcie w ramach restrukturyzacji małych gospodarstw jest instrumentem pomocowym o charakterze premiowym, nie ma wymogu, aby zakupy (również o wartości powyżej 20 000 zł) były przeprowadzane poprzez wybór oferty w trybie konkurencyjnym za pośrednictwem Portalu Ogłoszeń ARiMR.

23. Czy w ramach inwestycji w środki trwałe można zakupić grunty rolne, inwentarz żywy, utworzyć plantację trwałą?

Przepis § 3 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia stanowi, że pomoc może zostać przyznana, jeżeli biznesplan przewiduje wydatki dotyczące działalności rolniczej w gospodarstwie lub przygotowania do sprzedaży produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie w kwocie stanowiącej co najmniej 100% kwoty pomocy, w tym inwestycje w środki trwałe o szacunkowej wartości równej co najmniej kwocie stanowiącej 80% kwoty pomocy.

Zgodnie z art. 3 ust. 15 ustawy o rachunkowości, jeśli mowa o środkach trwałych, rozumie się przez to, z zastrzeżeniem pkt 17, rzeczowe aktywa trwałe i zrównane z nimi, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, kompletne, zdatne do użytku i przeznaczone na potrzeby jednostki. Zalicza się do nich w szczególności: nieruchomości - w tym grunty, prawo użytkowania wieczystego gruntu, budowle i budynki, maszyny, urządzenia, środki transportu, inwentarz żywy.
W  ustawie o rachunkowości brak jest wytycznych określających sposoby klasyfikacji oraz wyceny zwierząt. W kwestiach nieuregulowanych ustawą, stosuje się postanowienia Międzynarodowego Standardu Rachunkowości 41 "Rolnictwo". Jednak jest to dokument wykorzystywany dla celów księgowania m.in. aktywów biologicznych, do których zalicza się zwierzęta w hodowli oraz chowie. W praktyce rachunkowej stosuje się następujący podział zwierząt:

Środki trwałe

Składniki majątku obrotowego

1. Zwierzęta pociągowe

1. Zwierzęta młode w odchowie:
a) cielęta, jałówki i buhajki
b) źrebaki
c) prosięta, warchlaki, maciorki i knurki
d) jagnięta i jarlaki

2. Bydło (krowy i buhaje)

2. Zwierzęta w tuczu (opasy, konie rzeźne, bekony i tuczniki, drób w tuczu)

3. Konie hodowlane (klacze i ogiery)

3. Zwierzęta futerkowe

4. Trzoda (maciory i knury)

4. Zwierzęta będące przedmiotem obrotu handlowego 

5. Owce (matki i tryki - skopy)

5. Drób (nioski, koguty i kurczęta)

 

6. Roje pszczół

Zwierzęta, których okres używania jako hodowlanych jest dłuższy niż rok zalicza się do środków trwałych, aczkolwiek nie jest to jedyne kryterium. Na mocy art. 3 ust. 1 pkt 15 ustawy o rachunkowości oraz MSR 41, należy też uwzględnić przeznaczenie zwierząt do użytku na potrzeby własne, jako pociągowych lub do rozpłodu albo w celu pozyskania z nich mleka (krowy mleczne) czy wełny (owce) w okresie dłuższym niż rok. Pozostałe zwierzęta zaliczane będą do majątku obrotowego.

Szczegółowa klasyfikacja środków trwałych stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 2016 r. w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych (Dz. U. poz. 1864).

W świetle powyższego, premię można przeznaczyć na każdy środek trwały związany z przewidzianą w biznesplanie produkcją rolną lub przygotowywanie do sprzedaży produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie, w tym m.in. grunty, zakup stada podstawowego zwierząt, czy zakładanie sadów i plantacji wieloletnich gatunków użytkowanych efektywnie dłużej niż 5 lat.

24. Czy w ramach inwestycji w środki trwałe można zakupić jałówki w wieku ok. 6 miesięcy w celu odchowania i w przyszłości wykorzystania ich jako krowy do rozrodu, czy trzeba kupić od razu krowy dorosłe gotowe do rozrodu?

W ramach inwestycji w środki trwałe, premia na restrukturyzację małych gospodarstw może być przeznaczona m.in. na zakup zwierząt przeznaczonych do rozrodu, jako stado podstawowe.

W przypadku bydła mogą to być jałówki w wieku pozwalającym na ocenę przydatności do rozrodu i włączenia po pierwszym wycieleniu do stada podstawowego. Zakupy traktowane, jako inwestycje w środki trwałe nie mogą dotyczyć zwierząt przeznaczonych np. do tuczu tj. zakupu prosiąt lub warchlaków z przeznaczeniem na tucz, cieląt do opasu, piskląt do chowu z przeznaczeniem na ubój itp. Takie zakupy mogą być sfinansowane z części premii (20 %), którą można przeznaczyć na zakup środków obrotowych do produkcji rolniczej.

25. Czy na zakupionych w ramach inwestycji w środki trwałe gruntach można w roku docelowym wykazać wzrost SO?

W ramach inwestycji w środki trwałe, premia na restrukturyzację małych gospodarstw może być przeznaczona m.in. na zakup gruntów rolnych.

Informacje odnośnie zakupu gruntów rolnych należy przedstawić w Tab. 20 biznesplanu, w której należy podać: planowany rok zakupu (kol. 2), przewidywany szacunkowy koszt zakupu (kol. 3), charakterystykę przedmiotu zakupu (kol. 4).

Charakterystyka przedmiotu zakupu powinna zawierać informacje pozwalające na ocenę racjonalności planowanego wydatkowania premii tj. adekwatności szacunkowego kosztu do przedmiotu zakupu. W odniesieniu do gruntu będzie to m. in. powierzchnia, jakość gleby (klasa bonitacyjna), położenie (lokalizacja) oraz ewentualne inne cechy mające wpływ na cenę gruntu.

Uprawy na zakupionych za premię gruntach są uwzględniane przy wyliczeniu wartości standardowej produkcji z gospodarstwa w okresie docelowym i mogą stanowić podstawę wymaganego wzrostu wielkości ekonomicznej gospodarstwa.

26. Planuję przetwarzać własne owoce na konfitury, dżemy i soki. Czy zostaną mi przyznane punkty z tytułu przetwarzania produktów rolnych? Jaki procent powierzchni gospodarstwa musi być przeznaczony pod uprawę roślin, z których będą produkowane przetwory, aby zostały przyznane punkty z tego tytułu? Czy są wymagania odnośnie ilości wytworzonego produktu?

Zgodnie z przepisami rozporządzenia, jeżeli rolnik planuje prowadzenie działalności w zakresie przetwarzania produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie - przyznaje się 3 punkty (§ 12 ust. 2 pkt 3 lit d). Kierując się definicją produktów rolnych zawartą w art. 38 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dawny art. 32 TWE), załącznikiem nr 1 do Traktatu, należy uznać, że przetwory z warzyw, owoców, orzechów lub innych części roślin są produktami pierwszego przetworzenia. Zatem, prowadzenie działalności w zakresie przetwarzania owoców z własnego gospodarstwa uprawnia do uzyskania 3 punktów, zgodnie z § 12 ust. 2 pkt 3 lit. d rozporządzenia wykonawczego.

Przepisy nie określają minimalnej powierzchni upraw, z których mają być przetwarzane płody rolne oraz nie nakładają minimalnej ilości wytworzonego produktu. Należy jednak mieć na uwadze, że sprzedaż prowadzona w gospodarstwie, w tym również przetworzonych produktów rolnych będzie musiała podlegać ewidencji, o której mowa w § 18 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego (beneficjent zobowiązany jest prowadzić ewidencję przychodów i rozchodów w gospodarstwie lub księgę przychodów i rozchodów, lub księgę rachunkową, lub ewidencję przychodów i rozchodów na podstawie odrębnych przepisów co najmniej do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy).

Dodatkowo, przypominam, że przepis § 18 pkt 7 rozporządzenia zobowiązuje beneficjenta do przechowywania dokumentów związanych z przyznaną pomocą co najmniej do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy. Dotyczy to także faktur, rachunków, pozwoleń itp.

27. Sposób obliczania wielkości ekonomicznej gospodarstwa rolnego posiadanego przez wnioskodawcę, mając na względzie zapisy rozporządzenia dotyczące formy własności użytków rolnych, gdy:

Małżonkowie wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne. Posiadają jeden numer identyfikacyjny (nadany na męża, ale współmałżonka wyraziła zgodę na jego nadanie). Część gruntów tworzących gospodarstwo stanowi odrębną własność męża, część odrębną własność żony, część gruntów stanowi wspólność ustawową małżeńską. Do wszystkich gruntów wchodzących w skład gospodarstwa (zarówno własnych męża, własnych żony, jak i tych stanowiących wspólność ustawową małżeńską) przyznawane są płatności bezpośrednie. O premię na "Restrukturyzację małych gospodarstw" ubiega się małżonka. Małżeństwo nie posiada rozdzielności majątkowej.

Czy w opisanym przypadku przy obliczaniu docelowej wielkości ekonomicznej gospodarstwa, wnioskodawca (żona) może:

  • zadeklarować użytki rolne męża jako własność, czy też niezbędne jest rozszerzenie współwłasności?

  • uwzględnić grunty, o których mowa w § 6 ust. 3 pkt 3 lit. e oraz § 6 ust. 4 pkt 2 lit. e rozporządzenia "(...) do których przyznano temu rolnikowi jednolitą płatność obszarową (...)", mając na uwadze fakt występowania z wnioskiem o płatności obszarowe przez męża?

W sytuacji, w której małżonkowie wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne zgodnie z § 6 ust. 4 pkt 2 lit. a rozporządzenia przy ustalaniu docelowej wielkości ekonomicznej gospodarstwa posiadanego przez rolnika, bierze się pod uwagę produkcję rolną prowadzoną na użytkach rolnych wchodzących w skład gospodarstwa posiadanego przez rolnika w dniu zakończenia realizacji biznesplanu stanowiących przedmiot własności tego rolnika.

W odniesieniu do gruntów stanowiących własność odrębną drugiego małżonka należy zauważyć, że prawodawca wskazał w § 2 ust. 2 rozporządzenia, że ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o rolniku, należy przez to rozumieć również małżonka rolnika, a zatem należy przyjąć, że w § 6 ust. 4 pkt 2 lit. a przez użytki rolne stanowiące własność tego rolnika należy rozumieć również użytki rolne stanowiące własność małżonka rolnika. Zatem wnioskodawca może zadeklarować również grunty stanowiące odrębną własność jego małżonka.

Z kolei przepisy § 6 ust. 3 pkt 3 lit. e oraz  § 6 ust. 4 pkt 2 lit. e rozporządzenia ustanawiają warunek dotyczący możliwości zaliczania użytków rolnych na potrzeby ustalenia wielkości ekonomicznej gospodarstwa polegający na tym, że można zadeklarować w tym celu grunty do których przyznano jednolitą płatność obszarową na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ww. przepisy w tym miejscu również posługują się sformułowaniem do których przyznano temu rolnikowi jednolitą płatność obszarową.

Analogicznie do kwestii własności gruntów należy przyjąć w odniesieniu do płatności obszarowych, zgodnie z brzmieniem § 2 ust. 2, że ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o rolniku, należy przez to rozumieć również małżonka rolnika. Zatem, mając na uwadze art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 807) "w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę". Zatem w przypadku prowadzenia przez małżonków wspólnego gospodarstwa rolnego wystąpienie z wnioskiem o płatności obszarowe przez jednego z małżonków, co do którego współmałżonek wyraził pisemną zgodę na nadanie numeru, może zostać potraktowane równoznacznie z wystąpieniem o płatności obszarowe przez współmałżonka. Tym samym żona mogłaby uwzględnić grunty, do których jej małżonkowi przyznano płatność obszarową.

28. Jak należy rozumieć przepis wskazany w § 6 ust. 4a rozporządzenia, zgodnie z którym przy ustalaniu docelowej wielkości ekonomicznej gospodarstwa, uwzględnia się powierzchnię użytków rolnych stanowiących przedmiot własności rolnika, oddanych w użytkowanie wieczyste lub dzierżawionych przez rolnika z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub od jednostek samorządu terytorialnego, która stanowi co najmniej 70% powierzchni gospodarstwa posiadanego przez rolnika?

Zgodnie z przepisem § 6 ust 4a przepisach rozporządzenia, docelowa wielkość ekonomiczna gospodarstwa, która powinna wynosić co najmniej 10 000 euro i być co najmniej o 20% wyższa niż w roku wyjściowym, musi zostać uzyskana z gruntów, które co najmniej w siedemdziesięciu procentach będą stanowiły własność, użytkowanie wieczyste albo dzierżawę z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub od jednostek samorządu terytorialnego. Uprawy na pozostałych dzierżawach (długoterminowych i krótkoterminowych od osób fizycznych) mogą stanowić nie więcej niż 30% powierzchni uwzględnianej do wyliczenia wielkości ekonomicznej gospodarstwa w okresie docelowym. Jeżeli w gospodarstwie w okresie docelowym grunty dzierżawione od osób fizycznych będą stanowiły więcej niż 30% wówczas uprawy na powierzchni przekraczającej 30% nie mogą być uwzględnione przy wyliczeniu wielkości ekonomicznej gospodarstwa w okresie docelowym. Wypełniając Tab. 5 biznesplanu przy tych uprawach w kol. 6 należy wskazać, że są one na gruncie "innym".

29. W skład gospodarstwa wchodzi działka stanowiąca przedmiot współwłasności innej niż małżeńska. Czy na gruntach stanowiących przedmiot współwłasności innej niż małżeńska może być realizowana inwestycja budowlana w kontekście ograniczenia wynikającego z § 3 ust. 5 rozporządzenia?

Zgodnie z § 3 ust. 5 rozporządzenia w przypadku, gdy biznesplan przewiduje inwestycję budowlaną, w ramach kwoty, o której mowa w ust. 3 pkt 2 lit. a, może być uwzględniona wyłącznie inwestycja położona na gruntach stanowiących własność podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy, przedmiot użytkowania wieczystego lub przedmiot dzierżawy z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub od jednostek samorządu terytorialnego.

Powyższe oznacza, że zgodnie z literalnym brzmieniem inwestycja musi być położona wyłącznie na gruntach wnioskodawcy, co oznacza że nie może dotyczyć współwłasności innej niż małżeńska.

30. Do kiedy wnioskodawca ma obowiązek podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników? Czy po złożeniu wniosku o przyznanie pomocy wnioskodawca może ubezpieczyć się w ZUS, czy powinien być ubezpieczony w KRUS do momentu wydania decyzji o przyznaniu pomocy?

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia pomoc przyznaje się rolnikowi albo małżonkowi rolnika, jeżeli podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik albo małżonek rolnika nieprzerwanie przez co najmniej 24 miesiące poprzedzające miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy i w tym okresie nie prowadził innej działalności gospodarczej.

Z powyższego wynika, że wnioskodawca ma obowiązek podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników najpóźniej do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku. Przykładowo jeżeli wniosek zostanie złożony w kwietniu, to wnioskodawca powinien podlegać ubezpieczeniu do końca marca. Zatem po złożeniu wniosku, a nawet w miesiącu złożenia wniosku wnioskodawca może ubezpieczyć się w ZUS.

31. Gdzie można znaleźć wykaz roślin wysokobiałkowych? Czy w przypadku uprawy wyki z rośliną podporową na powierzchni co najmniej 1 ha zostaną przyznane punkty w zakresie uprawy roślin wysokobiałkowych?

Wykaz gatunków roślin wysokobiałkowych, za których uprawę na powierzchni co najmniej 1 ha można uzyskać 2 punkty rankingowe, zawierają Załączniki Nr 1 i Nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U. z 2015 r. poz. 351 z późn. zm.). Załącznik Nr 1 zawiera wykaz gatunków roślin strączkowych uprawianych z przeznaczeniem na nasiona, natomiast załącznik Nr 2 wykaz roślin motylkowych pastewnych uprawianych z przeznaczeniem na zielonkę. Wyka siewna znajduje się w załączniku Nr 2 jako roślina pastewna z przeznaczeniem na zielonkę.

Wnioskodawca składający wniosek o przyznanie premii na "Restrukturyzację małych gospodarstw" może uzyskać 2 punkty za planowaną uprawę w plonie głównym na zielonkę, co najmniej 1 ha wyki siewnej w czystym siewie w mieszance z innymi roślinami pastewnymi wymienionymi w Załączniku Nr 2 oraz wyki z rośliną podporową. Planowana powierzchnia (co najmniej 1 ha) wyki musi być uprawiana najpóźniej w roku docelowym i być kontynuowana do upływu 5 lat od wypłaty pierwszej raty premii.

32. Co należy rozumieć przez rozpoczęcie realizacji biznesplanu? Jaka data określa rozpoczęcie i zakończenie realizacji biznesplanu (jak należy rozumieć wytyczne odnośnie dat do 15 maja i po 15 maja)?

Planowanym rozpoczęciem realizacji biznesplanu na etapie jego sporządzania jest zakładana data wykonanie pierwszej czynności mającej na celu realizację przedstawionych w biznesplanie działań i założeń. Przykładowe czynności, które mogą być uznane za rozpoczęcie realizacji biznesplanu określa przepis § 15 ust. 4 cytowanego na wstępie rozporządzenia. Rozpoczęciem realizacji biznesplanu może być również rozpoczęcie realizacji działań wybranych i opisanych w Tab. 2 biznesplanu. Zakończeniem realizacji biznesplanu będzie planowane wykonanie wszystkich działań obejmujących restrukturyzację gospodarstwa, jak również zrealizowanie inwestycji określonych w Tab. 19 i 20 biznesplanu oraz dokonanie planowanego wydatkowania premii na zakup obrotowych środków produkcji. Zgodnie z przepisem § 6 ust 4 rozporządzenia, jeżeli planowany termin zakończenia realizacji biznesplanu przewidywany jest do 15 maja danego roku wówczas okresem docelowym biznesplanu, przyjmowanym do wyliczenia wielkości ekonomicznej gospodarstwa będzie rok poprzedzający rok, w którym przewidziano zakończenie realizacji biznesplanu. W przypadku planowanego zakończenia realizacji biznesplanu po 15 maja, okresem docelowym biznesplanu jest planowany rok zakończenia jego realizacji.    

33. Czy w biznesplanie wydatki należy wskazać w kwocie netto czy brutto?

Wydatki na inwestycje finansowane z premii na restrukturyzację małych gospodarstw, należy podać w kwocie brutto, a więc łącznie z podatkiem VAT.

34. Co w przypadku, gdy złożę niekompletny lub błędnie wypełniony wniosek, czy zostanie on odrzucony?

Niekompletny lub błędnie wypełniony wniosek o przyznanie pomocy może zostać poprawiony z inicjatywy wnioskodawcy. Należy jednak pamiętać, że zmiany we wniosku o przyznanie pomocy lub w dołączonych do niego dokumentach dokonane przez wnioskodawcę po upływie 20 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy nie będą wpływały na kolejność przysługiwania pomocy, z wyłączeniem przypadku, gdy zmiana taka powoduje zmniejszenie liczby punktów.

Zatem wnioskodawca mając świadomość popełnionych błędów, uchybień lub braków we wniosku i załącznikach powinien uzupełnić wcześniej złożoną dokumentację tak, aby uzupełnienia te zostały uwzględnione przy ustalaniu liczby punktów przysługujących Wnioskodawcy, w terminie do 20 dni od zakończenia naboru wniosków. Zmiany dokonane po tym terminie nie będą skutkowały przyznaniem większej liczby punktów za dane kryterium.

Jeżeli wniosek zostanie wypełniony niezgodnie z instrukcją lub nie zostaną do niego załączone dokumenty, niezbędne do jego weryfikacji, Agencja będzie wzywała wnioskodawcę do usunięcia w ciągu 7 dni braków formalnych. W przypadku, gdy wnioskodawca nie uzupełni w terminie wniosku o wymienione w wezwaniu dokumenty, jego wniosek pozostanie nierozpatrzony.

Jeżeli wnioskodawca usunie w wymaganym terminie wszystkie braki wskazane przez Agencję, jednak występuje konieczność złożenia wyjaśnień, Agencja wezwie wnioskodawcę w formie pisemnej do ich złożenia.

35. Czy są ograniczenia dotyczące zakupu gruntów od ojca?

Uzyskane środki finansowe można wydatkować na zakup gruntów. Przepisy rozporządzenia nie wykluczają również dokonywania zakupów od wstępnych lub zstępnych wnioskodawcy. Zatem nie ma przeciwwskazań aby grunty zostały zakupione od ojca.

36. Czy można otrzymać pomoc w ramach "Restrukturyzacja małych gospodarstw" jeżeli do tej pory nie występowałem z wnioskiem o płatności obszarowe?

Zgodnie z przepisami rozporządzenia osoba wnioskująca o przyznanie przedmiotowej pomocy nie miała obowiązku składania wniosku o dopłaty bezpośrednie w latach poprzedzających złożenie wniosku o pomoc w ramach poddziałania "Restrukturyzacja małych gospodarstw".

W § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia zostały określone rodzaje użytków rolnych, które brane są pod uwagę przy ustalaniu wyjściowej wielkości ekonomicznej. W lit. e) wskazano "grunty, do których temu rolnikowi przyznano jednolitą płatność obszarową na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, pomoc finansową w ramach działań obszarowych w ramach PROW 2007-2013 lub programu co najmniej w roku, w którym złożono wniosek o przyznanie pomocy, a jeżeli w danym roku nie przyznano jeszcze płatności lub pomocy, płatność lub pomoc została przyznana co najmniej w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy".

Powyższe oznacza, że jeżeli w skład gospodarstwa posiadanego przez rolnika wchodzą grunty, które nie są w żadnej z form własności, o których mowa w lit a) - d) (tj. własność, użytkowanie wieczyste, dzierżawy długoterminowe z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub od jednostek samorządu terytorialnego, dzierżawy długoterminowe od innych podmiotów) wówczas, jeżeli otrzymywał na nie płatności obszarowe, może je uwzględnić przy ustalaniu wielkości ekonomicznej gospodarstwa.

37. Czy w ramach inwestycji w środki trwałe (80% pomocy) dopuszczalne jest wytworzenie środka trwałego we własnym zakresie?

Zgodnie z § 3 ust. 3 pkt 2 lit. a i b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 1813, z późn.zm.) pomoc może być przyznana, jeżeli biznesplan przewiduje:

a) wydatki dotyczące działalności rolniczej w gospodarstwie lub przygotowania do sprzedaży produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie w kwocie stanowiącej co najmniej 100% kwoty pomocy, w tym inwestycje w środki trwałe o szacunkowej wartości równej co najmniej kwocie stanowiącej 80% kwoty pomocy,

b) zakup wyłącznie nowych maszyn, urządzeń oraz wyposażenia - w ramach inwestycji, o której mowa w lit. a.

W odniesieniu do spełnienia definicji środka trwałego należy odwołać się do przepisów dotyczących Klasyfikacji Środków Trwałych oraz do przepisów podatkowych (ustawa o rachunkowości). 

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U z 2016 r. poz. 1047 z późn. zm.), jeśli mowa o  środkach trwałych, rozumie się przez to, z zastrzeżeniem pkt 17, rzeczowe aktywa trwałe i zrównane z nimi, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, kompletne, zdatne do użytku i przeznaczone na potrzeby jednostki. Zalicza się do nich w szczególności:

a) nieruchomości - w tym grunty, prawo użytkowania wieczystego gruntu, budowle i budynki, a także będące odrębną własnością lokale, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego,

b) maszyny, urządzenia, środki transportu i inne rzeczy,

c) ulepszenia w obcych środkach trwałych,

d) inwentarz żywy.

Ponadto, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 16 ww. ustawy, przez środki trwałe w budowie rozumie się  zaliczane do aktywów trwałych środki trwałe w okresie ich budowy, montażu lub ulepszenia już istniejącego środka trwałego.

W świetle powyższego, w przypadku maszyn, urządzeń i wyposażenia - w ramach inwestycji, o których mowa w § 3 ust. 3 pkt 2 lit. a ww. rozporządzenia powinny to być rzeczy nowe.  Należy jednocześnie wskazać, że równowartość 80% kwoty premii powinna być wydana na składniki, które zgodnie z ww. podejściem zaliczane są do środków trwałych.  O ile w odniesieniu do maszyn, urządzeń i wyposażenia w rozporządzeniu wyraźnie wskazano na wymóg, aby biznesplan przewidywał zakup nowych, co wyklucza "wytworzone we własnym zakresie",  to jednak w odniesieniu do budynków i budowli, w ramach inwestycji w środki trwałe, dopuszczalne byłoby wykonanie robót budowlanych metodą gospodarską.

38. Czy możliwe jest sfinansowanie z premii, w części odpowiadającej 20% kwoty pomocy (tj. niedotyczącej inwestycji w środki trwałe), wydatków na szkolenia oraz wydatków związanych z przygotowaniem kosztorysów, projektów, wyrysów, dokumentacji geologicznej itp.

Zgodnie z  § 3 ust. 3 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Restrukturyzacja małych gospodarstw" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 1813, z późn.zm.) wydatki powinny dotyczyć działalności rolniczej lub przygotowania do sprzedaży produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie, a zatem mogą dotyczyć szkoleń o tematyce związanej z prowadzeniem działalności rolniczej czy też uzyskania pozwoleń lub innych dokumentów związanych  z planowanymi działaniami w gospodarstwie. Należy jednak wskazać, że ww. wydatki nie powinny dotyczyć przygotowania wniosku o przyznanie pomocy czy samego biznesplanu.