Płatności bezpośrednie za 2016 rok - najczęściej zadawane pytania

1. Od kiedy i na jakich zasadach będą wypłaca zaliczki na poczet płatności bezpośrednich za 2016 rok?

Zaliczki na poczet płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2016 rok są wypłacane w wysokości 70% stawki danej płatności bezpośredniej oraz powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności albo liczby zwierząt zatwierdzonych do danej  płatności.

Zaliczki są wypłacane na poczet wszystkich płatności bezpośrednich stosowanych w Polsce, tj.: jednolitej płatności obszarowej, płatności dodatkowej, płatności za zazielenienie, płatności związanych z produkcją, płatności dla młodych rolników oraz płatności niezwiązanej do tytoniu.

Zaliczki są wypłacane tym rolnikom, którzy złożyli wnioski o przyznanie płatności na rok 2016 i dla których została zakończona kontrola administracyjna. Zaliczki będą wypłacane także rolnikom, których gospodarstwa zostały wytypowane do kontroli na miejscu. Otrzymają je również rolnicy, których należne kwoty płatności bezpośrednich zostaną pomniejszone z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości.

Zaliczki są przyznawane na terytorium całego kraju, bez konieczności składania dodatkowych wniosków.
Realizacja płatności zaliczkowych odbywa się od dnia 17 października (16 października 2016 roku przypada w niedzielę) do 30 listopada br.  Od 1 grudnia Agencja rozpocznie realizacje płatności końcowych (pomniejszonych o kwotę wcześniej wypłaconych rolnikowi zaliczek).

Uruchomienie wypłaty zaliczek w 2016 roku ma na celu złagodzenie trudnej sytuacji na rynkach rolnych, w szczególności na rynku mleka, rynku owoców i warzyw oraz rynku wieprzowiny.

W pierwszej kolejności zaliczki są wypłacane rolnikom mieszkającym na terenie objętym ASF.

2. Czy można przejąć płatności, o które ubiegał się zmarły rolnik? Jakie należy podjąć kroki w przypadku przejęcia płatności po zmarłym rolniku?

Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. poz. 1551, z późn. zm.) w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania płatności, płatności te przysługują spadkobiercy, jeżeli:

  1. grunty, które były objęte wnioskiem o przyznanie płatności, były w posiadaniu rolnika lub jego spadkobiercy w dniu 31 maja roku, w którym został złożony ten wniosek,
  2. zwierzęta, które były objęte wnioskiem o przyznanie płatności związanych do zwierząt, były w posiadaniu rolnika lub jego spadkobiercy przez okres, w jakim posiadanie zwierząt jest warunkiem przyznania tych płatności,
  3. spełnia on warunki do przyznania danej płatności.

Spadkobierca wstępuje na miejsce spadkodawcy do toczącego się postępowania w sprawach o przyznanie tych płatności na wniosek o przyznanie płatności w przypadku śmierci rolnika (W-3/01) złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku (śmierci rolnika). Termin ten nie podlega przywróceniu. Spadkobierca składa wniosek W-3/01 do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek przez spadkodawcę.

Do ww. wniosku spadkobierca dołącza:

  1. prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo
  2. w przypadku gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku:

    1. zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo
    2. kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku:
    • potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez sąd albo
    • potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji, wraz z potwierdzeniem nadania tego wniosku w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo kopią tego potwierdzenia poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji, albo

  3. zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza.

Jeżeli z postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza wynika, że uprawnionych do nabycia spadku jest więcej niż jeden spadkobierca, spadkobierca wstępujący do postępowania w sprawie przyznania płatności:

  1. dołącza do ww. wniosku, albo
  2. składa wraz z postanowieniem sądu,

    1.  oświadczenia pozostałych spadkobierców o wyrażeniu zgody na wstąpienie tego spadkobiercy na miejsce spadkodawcy i przyznanie mu płatności.

W celu uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o które ubiegał się zmarły, spadkobierca powinien w terminie 7 miesięcy od dnia śmierci wnioskodawcy złożyć do biura powiatowego ARiMR, w którym składał wniosek zmarły, wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w przypadku śmierci rolnika. Formularz wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w przypadku śmierci rolnika dostępny jest w biurze powiatowym ARiMR lub na stronie internetowej www.arimr.gov.pl. Do wniosku spadkobierca powinien dołączyć zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. Należy także pamiętać, iż w sytuacji kiedy jest więcej spadkodawców niż jeden powinien on złożyć do biura powiatowego ARiMR oświadczenia pozostałych spadkobierców o wyrażeniu zgody na wstąpienie tego spadkobiercy na miejsce spadkodawcy i przyznanie mu płatności.

3. Czy dopłaty mogą być pobierane przez osobę, która użytkuje grunty bez wiedzy właściciela?

Warunki przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określone zostały w art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2005 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1551, z późn. zm.) zgodnie, z którym rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchnia gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością, jeżeli:

  1. posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, położone na gruntach będących "kwalifikującymi się hektarami"; minimalna powierzchnia działki rolnej wynosi 0,1 ha;
  2. wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
  3. przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
  4. został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Podkreślenia jednak wymaga fakt, ze tylko łączne spełnienie przez rolnika wszystkich przesłanek ustawowych, stanowi podstawę do przyznania przedmiotowej płatności.

Pojęcie "posiadania" zostało zdefiniowane w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93. z poźn. zm.) jako stan faktyczny, związany z wykonywaniem władztwa nad rzeczą wraz z wolą wykonywania uprawnienia dla siebie. Za posiadacza rzeczy uważa się tego, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i tego, kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie rozumiane jako swoistego rodzaju władztwo nad rzeczą może być wyrazem wykonywania prawa, a także może to być władztwo, które nie jest związane z prawem.

Władztwo musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony. Prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie stanowi przesłanki do ubiegania się o przyznanie płatności obszarowych. Należy bowiem wskazać, że celem systemu wsparcia bezpośredniego jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne.

Dopłaty nie są przewidziane dla właścicieli, którzy dysponują jedynie tytułem własności, nie zajmują się produkcją rolną. Istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne, tzn. decyduje jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami. Płatności przysługują faktycznemu użytkownikowi, który wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie bądź przy udziale innych osób plonów, itp.

W przypadku, gdy działki użytkuje inna osoba niż właściciel, dzierżawca, wówczas ma ona prawo pobierać dopłaty do tych działek.

W świetle obowiązujących przepisów posiadanie gruntów rolnych w dobrej lub złej wierze nie jest okolicznością braną pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Natomiast Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie jest organem uprawnionym do rozpatrywania kwestii naruszenia posiadania. Należy również podkreślić, ze w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Agencja nie ma obowiązku weryfikowania tytułu prawnego do działek rolnych deklarowanych we wnioskach o przyznanie tych płatności, badane jest natomiast spełnienie warunków określonych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.

4. Czy można uzyskać dane osobowe osoby, która użytkuje grunty bez wiedzy jego właściciela?

Dane zawarte w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw oraz ewidencji wniosków, w tym także płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jeżeli dotyczą sprawy o charakterze publicznym są informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 782, z późn. zm.), a ich udostępnienie podlega ograniczeniom zawartym w przepisach tejże ustawy. Zgodnie z art. 5 ust 2 ww. ustawy, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Wobec powyższego dopuszczalne jest udzielenie informacji właścicielom gruntów rolnych w sprawie przyznania płatności, z wyłączeniem jednak takich danych jak imię i nazwisko osoby, nazwa podmiotu, jej adres czy powierzchnia nieruchomości, do której przyznano płatność, a także wysokość udzielonej płatności. W zakresie informacji publicznej będzie mieścić się informacja o prowadzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności oraz o wydaniu decyzji w tej sprawie, bez podawania jej treści (zarówno sentencji jak i uzasadnienia).

ARiMR nie może przekazać informacji o uzyskiwanych przez rolnika dopłatach lub innych szczegółach postępowania osobom, które nie są stroną postępowania.

5.  Jakie są planowane zmiany w płatnościach do roślin wysokobiałkowych na 2017 rok?

W roku 2016 rolnicy, w ramach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, mogli ubiegać się o przyznanie płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych.

W 2017 roku planowana jest zmiana zasad przyznawania płatności bezpośrednich do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych.

W miejsce dotychczasowych płatności do roślin wysokobiałkowych wprowadzone zostaną dwie oddzielne płatności: do roślin strączkowych przeznaczonych na ziarno oraz do upraw paszowych.

Płatność do roślin strączkowych  przysługiwać będzie do uprawy łubinów, soi, grochu pastewnego oraz bobiku. Wsparciem objęte będą powierzchnie upraw, z których dokonano zbioru ziarna. Płatność będzie miała charakter degresywny z wyższą stawką do pierwszych 75 ha uprawy i niższą w przypadku pozostałych powierzchni.

Płatność do upraw paszowych obejmie natomiast takie gatunki jak esparceta, komonica, koniczyny, lędźwian, lucerna, nostrzyk, seradela i wyka i będzie przysługiwała maksymalnie do 75 ha. Z płatności wyłączone zostaną także uprawy przeznaczone na zielony nawóz (przyoranie).

W całym sektorze roślin wysokobiałkowych zostanie utrzymana łączna koperta finansowa, przy czym zwiększony zostanie udział środków finansowych przeznaczonych na wsparcie uprawy roślin strączkowych na ziarno.

Dokonane zmiany biorą pod uwagę zarówno potrzebę zapewnienia krajowej produkcji białka roślinnego na pasze, jak i dodatkowe zachęty do podejmowania uprawy tych roślin jakie pojawiły się wraz z wymogiem upraw proekologicznych (EFA - zazielenienie).

Szczegółowe informacje o planowanych zmianach w zakresie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 są dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi www.minrol.gov.pl  pod adresem http://www.minrol.gov.pl/Ministerstwo/Biuro-Prasowe/Informacje-Prasowe/Zmiany-w-systemie-platnosci-zwiazanych-z-produkcja-na-lata-2017-2020.

6. Czy decyzje w sprawie przyznania płatności bezpośrednich są wysyłane do rolników?

Zgodnie z art. 24 ust. 9 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. poz. 1551, z późn. zm.) w przypadku, gdy przyznawana w drodze decyzji kwota płatności jest zgodna z żądaniem rolnika określonym we wniosku, taka decyzja nie jest faktycznie doręczana wnioskodawcy. Decyzje w sprawie przyznania płatności, które nie określają zmniejszeń lub wykluczeń oraz nie ustalają kwot podlegających odliczeniu, są doręczane jedynie na żądanie rolnika. W związku z tym, jeżeli przyznana płatność spełniła ww. wymagania wówczas decyzja nie jest wysyłana do rolnika. Rolnik może złożyć do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, żądanie doręczenia decyzji, w terminie 14 dni od dnia uznania przyznanej pomocy na rachunku bankowym rolnika albo wniosek o udostępnienie decyzji spełniającej jego żądanie (wniosek ten można złożyć w każdym momencie).

7. Jak rozpatrywane są sprawy, w przypadku, gdy dwóch rolników deklaruje działki rolne położne na tej samej działce ewidencyjnej?

Rolnik powinien zadeklarować we wniosku działki rolne zgodnie ze stanem faktycznym. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w ramach prowadzonych postępowań w sprawie przyznania płatności bezpośrednich, w celu sprawdzenia warunków kwalifikowalności, przeprowadza kontrole administracyjne, które obejmują kontrole krzyżowe. Kontrola krzyżowa polega m.in. na sprawdzeniu danych z wniosków złożonych przez rolników w celu uniknięcia nienależnego wielokrotnego przyznawania tej samej pomocy w odniesieniu do tych samych działek ewidencyjnych z uwzględnieniem granic działek rolnych wyrysowanych przez rolników, dla tego samego roku gospodarczego.

Mając powyższe na uwadze, rolnicy mogą deklarować działki rolne, które są położne na jednej działce ewidencyjnej. Jednak należy mieć na uwadze, żeby suma powierzchni tych działek rolnych nie przekroczyła maksymalnego kwalifikowalnego obszaru wyznaczonego dla danej działki ewidencyjnej (powierzchni PEG). Ponadto ARiMR, w ramach ww. kontroli krzyżowych, zweryfikuje w oparciu o załączniki graficzne czy zadeklarowane przez kilku rolników działki rolne, które są położone na jednej działce ewidencyjnej, nie zostały wyrysowane w tym samym miejscu na działce ewidencyjnej.

8. Czy są przyznawane płatności do obszarów użytkowanych rolniczo będących lotniskami?

Zgodnie z art. 36 rozporządzenia (UE) 1307/2013 jednolita płatność obszarowa przyznawana jest do każdego kwalifikującego się hektara zadeklarowanego przez rolnika. W celu ograniczenia potencjalnego ryzyka wydatkowania środków finansowych niezgodnie z zasadniczym celem wsparcia bezpośredniego, jakim jest wspieranie dochodów rolników, obszary wykluczone z płatności zostały określone w § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej z do tytoniu (Dz. U. poz. 351 ze zm.). Zgodnie z ww. paragrafem lotniska, boiska sportowe i pola golfowe uznaje się za obszary, które są wykorzystywane głównie do prowadzenia działalności pozarolniczej i tym samym nie kwalifikują się do otrzymania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ze względu na fakt, że prowadzenie działalności rolniczej na lotniskach, boiskach sportowych oraz polach golfowych jest znacząco utrudnione przez intensywność, charakter, okres trwania i harmonogram działalności pozarolniczej, obszary te nie mogą zostać uznane za wykorzystywane głównie do prowadzenia działalności rolniczej, a tym samym nie mogą zostać uznane za kwalifikujące się hektary.

Dodatkowo, dzięki określeniu listy obszarów wykorzystywanych głównie do prowadzenia działalności pozarolniczej możliwe jest ograniczenie potencjalnego ryzyka niewłaściwego wydatkowania środków finansowych i niejako, poprzez wykluczenie przedmiotowe (gruntu), uzupełnienie przepisów w zakresie aktywnego rolnika (np. podmiot zajmujący się prowadzeniem lotniska, który nie jest uprawniony do otrzymania wsparcia, ponieważ znajduje się na liście podmiotów wykluczonych w ramach definicji aktywnego rolnika, może wydzierżawić swoje grunty stanowiące element lotniska rolnikowi aktywnemu, który na taki grunt mógłby otrzymać płatność).

Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, iż grunty wchodzące w skład lotniska nie kwalifikują się do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym płatności za zazielenienie.

9. Czy pełnomocnik beneficjenta, jeżeli jest to uwzględnione w zakresie pełnomocnictwa, może składać wyjaśnienia, korekty w związku ze złożonym wnioskiem w ramach systemów wsparcia bezpośredniego?

Zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu.

Mocodawca może udzielić pełnomocnictwa do dokonania tylko takich czynności prawnych, jakich sam mógłby dokonać w imieniu własnym, a które zarazem nie mają charakteru ściśle osobistego.
W związku z powyższym, pełnomocnik może wykonywać czynności określone w posiadanym pełnomocnictwie.

10. Czy pracownicy ARiMR mogą pomóc wypełnić wniosek o przyznanie płatności? Czy pracownicy ARiMR mogą sprawdzić poprawność wypełnienia wniosku przed jego złożeniem do biura powiatowego ARiMR?

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zobowiązana jest do zagwarantowania właściwych środków w celu uniknięcia konfliktu interesów, w przypadku, gdy osoby zajmujące odpowiedzialne stanowiska lub stanowiska wrażliwe w zakresie weryfikacji, zatwierdzania, płatności i księgowania odnośnie wniosków sprawują także inne funkcje poza agencją płatniczą.

W związku z powyższym Agencja nie może prowadzić działalności doradczej w zakresie sporządzania dokumentacji niezbędnej dla uzyskania pomocy przez rolników. Stąd dokonano wyraźnego rozdziału, z jednej strony na agencję płatniczą odpowiedzialną m.in. za organizację naboru przedmiotowych wniosków, dokonanie ich oceny pod względem formalnoprawnym (po złożeniu wniosku do Agencji) i dokonanie autoryzacji płatności, z drugiej zaś na podmioty świadczące usługi doradcze, udzielające pomocy rolnikom i innym mieszkańcom obszarów wiejskich w zakresie sporządzania dokumentacji obligatoryjnej do uzyskania pomocy w tym, ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej.

Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, iż wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego, w ramach zadań z zakresu doradztwa rolniczego, m.in., udzielają pomocy rolnikom i innym mieszkańcom obszarów wiejskich w zakresie sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania pomocy, w tym ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej lub współfinansowanej ze środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub innych instytucji krajowych lub zagranicznych. Natomiast do zadań izb należy w szczególności, m.in., doradztwo w zakresie działalności rolniczej, wiejskiego gospodarstwa domowego oraz uzyskiwania przez rolników dodatkowych dochodów.

W związku z tym w kwestiach dotyczących wypełniania wniosków o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnicy powinni zwracać się do najbliższego Ośrodka Doradztwa Rolniczego lub Izby Rolniczej.

11. Czy osoby będące na emeryturze KRUS mogą ubiegać się o płatności bezpośrednie?

Płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują rolnikowi, przez którego należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której gospodarstwo znajduje się na terenie Wspólnoty oraz która prowadzi działalność rolniczą.

Działalność rolnicza oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska.

Kwestie dotyczące emerytury nie stanowią warunku ubiegania się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Przepisy dotyczące świadczeń emerytalnych mogą regulować tę kwestię odrębnie.

Odnosząc się do pobierania emerytury z KRUS należy wskazać, iż ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników przewiduje możliwość przyznania ubezpieczonemu rolnikowi emerytury rolniczej, jeśli spełni on łącznie warunki dotyczące:

  • wieku 55 lat, jeśli jest kobietą, albo 60 lat, jeśli jest mężczyzną,
  • podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 30 lat,
  • zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej.

Ubieganie się o przyznanie płatności bezpośrednich oznacza, że rolnik prowadzi działalność rolniczą co jest wykluczone w przypadku pobierania emerytury z KRUS.

12. Czy można dokonać zmiany zadeklarowanego elementu proekologicznego na inny element proekologiczny? Ze względu na złe warunki atmosferyczne nie można było dokonać wysiewu międzyplonu ścierniskowego; czy można zmienić go na inny element proekologiczny np. na międzyplon ozimy?

Rolnik może dokonać zmiany elementu proekologicznego w zakresie: rodzaju elementu proekologicznego, gatunku roślin wysiewanych w mieszankach w międzyplonie ścierniskowym lub ozimym oraz zamiana działki, na której będzie utrzymywany obszar EFA. Zmiany elementów proekologicznych są możliwe przy spełnieniu następujących warunków:

  • wyłącznie do wysokości odsetka powierzchni zadeklarowanej jako EFA we wniosku o przyznanie płatności (np. jeśli beneficjent zadeklarował 3% EFA, zmiana jest możliwa do osiągnięcia 3%);
  • tylko w ramach działek będących w posiadaniu rolnika, zadeklarowanych przez niego we wniosku o przyznanie płatności;
  • zmiana może być dokonywana w zakresie wszystkich rodzajów elementów EFA.

Rolnik, który dokonał zmiany elementu proekologicznego, powinien poinformować kierownika biura powiatowego ARiMR o tej zmianie, poprzez złożenie zmiany do wniosku o przyznanie płatności wraz z oświadczeniem o powierzchni obszarów proekologicznych. Złożenie ww. dokumentów spowoduje dostosowanie wniosku o przyznanie płatności do "faktycznej sytuacji" oraz nie będzie skutkowało nałożeniem kar administracyjnych związanych ze złożeniem zmiany po terminie lub brakiem realizacji praktyki utrzymania obszarów proekologicznych.

Niezależnie od powyższego, jeżeli rolnik nie może wykonać zobowiązań związanych z utrzymaniem obszarów proekologicznych, w wyniku zaistnienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, w myśl przepisów UE, powinien powiadomić kierownika biura powiatowego ARiMR o zaistnieniu takich okoliczności i złożyć dowody potwierdzające ich wystąpienie. Oświadczenie o zaistnieniu siły wyższej  lub nadzwyczajnych okoliczności wraz z dowodami potwierdzającymi ich wystąpienie, należy złożyć w terminie 15 dni od dnia, w którym rolnik będzie miał taką możliwość. W przypadku potwierdzenia, przez kierownika biura powiatowego ARiMR wystąpienia siły wyższej (każdy przypadek jest rozpatrywany indywidualnie), nie stosuje się kar administracyjnych z tytułu zaniechania realizacji praktyki utrzymania obszarów proekologicznych (EFA).  Co do zasady ustalenie czy dana sytuacja jest siłą wyższą czy nie zależy od tego w jakich konkretnych okolicznościach doszło do danego zdarzenia, a więc czy w tych okolicznościach to zdarzenie było nadzwyczajne i nieprzewidywalne i których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności.

13. Kiedy rolnik powinien spełniać wymów dywersyfikacji upraw?

Obowiązek realizacji praktyki dywersyfikacji upraw dotyczy rolników posiadających co najmniej 10 ha gruntów ornych, z uwzględnieniem gruntów ornych nie deklarowanych do jednolitej płatności obszarowej. W przypadku, gdy grunty orne zajmują:

  • od 10 do 30 ha - wymagane są minimum 2 różne uprawy na tych gruntach, a uprawa główna nie powinna zajmować więcej niż 75% gruntów ornych;
  • powyżej 30 ha - wymagane są minimum 3 uprawy na gruntach ornych, przy czym uprawa główna nie może zajmować więcej niż 75% gruntów ornych, a dwie uprawy główne łącznie nie mogą zajmować więcej niż 95% gruntów ornych.

14. Co należy uznać za pojedynczą uprawę w praktyce dywersyfikacji upraw?

Za uprawę na potrzeby dywersyfikacji uznaje się:

  • uprawę dowolnego rodzaju zdefiniowanego w klasyfikacji botanicznej upraw,
  • uprawę dowolnego gatunku w przypadku krzyżowych (Brassicaceae), psiankowatych (Solanaceae) i dyniowatych (Cucurbitaceae),
  • grunt ugorowany,
  • trawę lub inne pastewne rośliny zielne.

Dodatkowe przypadki, które należy mieć na uwadze przy określaniu upraw na potrzeby dywersyfikacji:

  • formy jare i ozime uważa się za odrębne uprawy, nawet jeżeli należą do tego samego rodzaju,
  • na obszarze, na którym stosuje się uprawę mieszaną polegającą na jednoczesnym prowadzeniu dwóch lub większej liczby upraw w oddzielnych rzędach, każdą uprawę liczy się jako oddzielną, jeżeli pokrywa ona co najmniej 25% tego obszaru. Powierzchnię obszaru pokrytego oddzielnymi uprawami oblicza się dzieląc powierzchnię obszaru, na którym prowadzi się uprawę mieszaną przez liczbę upraw pokrywających co najmniej 25% tego obszaru, niezależnie od faktycznego udziału danej uprawy na tym obszarze,
  • obszary, na których prowadzi się uprawę mieszaną, w której w główną uprawę wsiewa się drugą uprawę, uznaje się za obszary zajęte jedynie pod uprawę główną,
  • w przypadku obecności w gospodarstwie na gruntach ornych: mieszanki zbożowej, mieszanki strączkowo-zbożowej oraz mieszanki strączkowo-słonecznikowej, mieszanki te uznaje się jako jedną uprawę,
  • mieszanki z udziałem trawy (uprawiane na gruntach ornych) należą do uprawy "trawa lub inne pastewne rośliny zielne". W przypadku obecności w gospodarstwie na gruntach ornych: trawy w siewie czystym, mieszanki traw oraz mieszanki traw z bobowatymi drobnonasiennymi, wszystkie te uprawy uznaje się jako uprawa "trawa lub inne pastewne rośliny zielne",
  • uprawy pod stałym lub ruchomym przykryciem nie stanowią oddzielnej uprawy w odniesieniu do dywersyfikacji upraw w przypadku gdy ta sama roślina uprawiana jest także w gruncie, np. ogórki uprawiane w gruncie i w tunelu foliowym stanowią w odniesieniu do dywersyfikacji upraw jedną uprawę - ogórek,
  • grunty z uprawą rośliny jednorocznej znajdujące się pod stałym lub ruchomym przykryciem uznaje się za grunty orne, o ile są one uprawiane w interakcji z glebą. Gospodarstwa posiadające tylko powierzchnie upraw znajdujących się pod stałym lub ruchomym przykryciem, także podlegają obowiązkom w zakresie zazielenienia związanym z dywersyfikacją upraw i utrzymywaniem obszarów proekologicznych (obszary EFA),
  • obszar, na którym rośliny są uprawiane bez interakcji z glebą (np. ze względu na podłoże w szklarni lub uprawę roślin w pojemnikach), nie kwalifikuje się do wsparcia w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz uprawa ta nie jest uwzględniana przy sprawdzeniu wymogów dywersyfikacji upraw,
  • gdy podłoże w szklarni tworzy całość z glebą (nie oddziela rośliny od gruntu), co umożliwia wykorzystywanie potencjału rolniczego gleby przez roślinę (np. korzenie rośliny przenikają przez podłoże i docierają do gleby), wtedy taka uprawa kwalifikuje się do wsparcia w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a powierzchnia tych upraw uwzględniana jest przy sprawdzaniu wymogów w zakresie dywersyfikacji upraw.

15. Rodzice przechodząc na emeryturę przepisali mi kilka hektarów ziemi. Mieszkam w mieście i nie będę się zajmował jej uprawą. W związku z czym chciałabym się dowiedzieć w jaki sposób obecnie odbywa się sprzedaż ziemi. Czy musze najpierw gdzieś to zgłaszać, czy szukać osoby chętnej do zakupu?

Kwestie związane z zakupem bądź sprzedażą ziemi rolnej nie leżą w kompetencjach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Właściwą do udzielenia odpowiedzi na zadane pytanie jest Agencja Nieruchomości Rolnych, która realizuje zadania z zakresu m.in. obrotu nieruchomościami rolnymi, w tym sprzedaży gruntów rolnych. Zasady m.in. sprzedaży i kupna ziemi rolnej zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2012 poz. 803 tj., z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 1014 j.t., z późn. zm.).