Strona główna serwisu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Rolnicy którzy będą w tym roku siać oziminy muszą przestrzegać dywersyfikacji upraw - nowy kształt dopłat bezpośrednich od 2015 r.

Co najmniej dwie uprawy będą musieli prowadzić rolnicy, którzy posiadają więcej niż 10 ha gruntów ornych. W przypadku, gdy rolnik posiada ponad 30 ha, wtedy musi wprowadzić trzy uprawy.

Na większe wsparcie mogą liczyć od 2015 r. młodzi i aktywni rolnicy.

Dopłaty bezpośrednie otrzymuje w Polsce ponad 1,3 mln rolników.

ARiMR przekazał rolnikom ponad 14 mld zł w ramach dopłat bezpośrednich za 2013 rok. Na realizację takich płatności w latach 2014 - 2020 przewidziano 23,49 mld euro. Zdjęcia: Marian Kalicki, Eugeniusz Koczorowksi, Tadeusz Caruk, Marek Kassa.

Od 2015 roku będą obowiązywały nowe zasady przyznawania dopłat bezpośrednich. Jedną z nich jest wprowadzenie obowiązku dywersyfikacji upraw. Dotyczy on tylko tych rolników, którzy posiadają grunty orne o powierzchni powyżej 10 ha, czyli ok. 17% gospodarzy. Rolnicy ci, aby otrzymać dopłaty bezpośrednie za 2015 rok w pełnej, należnej im wysokości, muszą bezwzględnie przestrzegać obowiązku dywersyfikacji upraw. A to oznacza, że siejąc w tym roku oziminy muszą dopilnować by te zasady zostały zachowane. Dywersyfikacja polega na obowiązkowym wprowadzeniu, w zależności od powierzchni gospodarstwa, kilku rodzajów upraw. I tak, jeżeli rolnik posiada grunty orne o powierzchni od powyżej 10 ha do 30 ha, wówczas musi prowadzić na nich przynajmniej dwie uprawy, przy czym główna uprawa nie może zajmować więcej niż 75% całego areału. Natomiast w przypadku gdy powierzchnia gruntów ornych jest większa niż 30 ha taki rolnik musi wprowadzić tam trzy uprawy. Wielkość areału pierwszej uprawy nie może przekraczać 75% całkowitej powierzchni, a dwóch upraw łącznie 95%.

Jakie rozwiązania przewidziano w dopłatach bezpośrednich na 2015 r.

W 2014 roku po raz ostatni będą obowiązywały stare zasady  przyznawania  płatności  bezpośrednich. Unia Europejska w ramach reformy Wspólnej Polityki Rolnej zmodyfikowała system płatności bezpośrednich przyznawanych  rolnikom z państw UE. Niektóre rozwiązania są obligatoryjne dla wszystkich krajów Wspólnoty, pozostałe są opracowywane we własnym zakresie przez poszczególne państwa członkowskie. Autorskim rozwiązaniem opracownym przez nasz kraj jest wprowadzenie dodatkowej płatności tzw. płatności redystrybucyjnej. Mający obowiązywać w Polsce  projekt systemu płatności bezpośrednich na lata 2015 - 2020, przygotowało  Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi,  po przeprowadzeniu ogólnopolskich konsultacji społecznych. Dokument ten trafił obecnie do Komisji Europejskiej. Projekt przygotowany przez resort rolnictwa promuje wsparcie aktywnych rolników i rozwój małych oraz średnich gospodarstw. Dopłaty mają im pomóc w tym, żeby stały się gospodarstwami towarowymi, produkującymi nie tylko na własne potrzeby. Chodzi o to, żeby dzięki dopłatom większa niż do tej pory liczba gospodarstw  włączyła się w produkcję żywności dostarczanej do handlu. Aby osiągnąć ten cel nasz kraj zabiegał z sukcesem o przesuniecie 25% środków (2,34 mld euro) z II filara Wspólnej Polityki Rolnej (czyli z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020) na dopłaty bezpośrednie, czyli do I filara Wspólnej Polityki Rolnej. W ten sposób pierwotna kwota przeznaczona na te płatności zwiększy się w całej perspektywie finansowej 2014 - 2020 do 23,49 mld euro i w większości te środki zostaną skierowane na wzmocnienie  małych i średnich gospodarstw i rozwój w nich produkcji żywności. Ponadto większe niż inni dopłaty będą też dostawać młodzi rolnicy. Nowością ma być uzależnienie otrzymywania części dopłat od przestrzegania przez rolników wymogów dbania o środowisko naturalne. Kolejnym novum jest planowane ograniczone wsparcie w postaci dopłat dla największych gospodarstw, które powinny sobie "dawać radę" dzięki sprzedaży własnej produkcji. Od 2015 roku maksymalna wysokość  płatności bezpośrednich, które może otrzymać w ciągu roku jeden rolnik ma wynieść 150 tys. euro. 

Płatności w ramach wsparcia bezpośredniego od 2015 roku będą składały się z większej liczby elementów niż do tej pory i rolnicy będą mogli ubiegać się o następujące dopłaty:

  • jednolitą płatność obszarową (JPO) - 44,7% całej koperty finansowej;
  • płatności z tytułu zazieleniania (tzw. płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska) - 30% całej koperty finansowej;
  • płatności dla młodych rolników - 2% całej koperty finansowej;
  • płatności związane z produkcją (tzw. dobrowolne wsparcie powiązane z produkcją) - 15% całej koperty finansowej, w tym 2% na dopłaty do uprawy roślin wysokobiałkowych;
  • płatność dodatkową (tzw. płatność redystrybucyjna) - 8,3 całej koperty finansowej;
  • przejściowe wsparcie krajowe (płatność do tytoniu niezwiązana z produkcją).

Zasady przyznawania wsparcia w ramach Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) -  nie zmieniły się w stosunku do obowiązujących wcześniej. Czyli płatność ta przysługuje tym rolnikom, którzy prowadza działalność rolniczą na co najmniej 1 hektarze gruntów. Wyjątek stanowią rolnicy, którzy mają mniej niż 1 ha użytków rolnych, lecz posiadają bydło, krowy, owce czy kozy, a więc przysługuje im płatność związana z produkcją.  Przy czym warunkiem jej otrzymania będzie to, że w danym roku należna im łączna kwota płatności wyniesie co najmniej 200 euro. Co roku na realizację JPO będzie przeznaczane ponad 1,5 mld euro, a stawka na 1 ha wyniesie ok. 110 euro.

Specjalne rozwiązania w systemie płatności bezpośrednich przygotowano dla rolników  gospodarujących  na niewielkich areałach. Od 2015 roku mają mieć oni możliwość skorzystania z tzw. uproszczonego systemu wsparcia. Wybierając ten system będą zwolnieni z kontroli norm i wymogów wzajemnej zgodności (Cross Compliance) oraz wypełniania tzw. praktyk  zazielenienia. Nie będą też objęci publikowaniem ich nazwisk w wykazach beneficjentów dopłat. Do  systemu płatności dla małych gospodarstw będą włączeni automatycznie rolnicy, w przypadku, gdy łączna kwota wsparcia bezpośredniego obliczona dla całego gospodarstwa,  nie przekroczy 1250 euro, chyba że nie wyrażą na to zgody. Ważne jest to, że do takiego uproszczonego systemu rolnicy mogą przystąpić tylko w 2015 roku, bowiem zgodnie z obecnym stanem prawnym w kolejnych latach nie będzie to już możliwe. Wysokość płatności w ramach tego systemu będzie obliczana jako suma poszczególnych rodzajów płatności należnych rolnikowi z tym, że maksymalnie nie może być to więcej niż równowartość 1250 euro na gospodarstwo. Rolnicy, którzy kwalifikują się do objęcia systemem płatności dla małych gospodarstw i zdecydują się na przekazanie swojego gospodarstwa innemu rolnikowi, będą mogli ubiegać się, na warunkach określonych w PROW 2014-2020, o specjalną, roczną premię w wysokości 120% rocznej płatności, do otrzymania której rolnik byłby uprawniony pozostając w systemie dla małych gospodarstw. Łączna kwota przewidziana na takie wsparcie w wynosi ok. 130 mln euro.

Płatności z tytułu zazieleniania - przeznaczono na ich realizację ok. 1 mld euro, a szacowana stawka wyniesie ok. 74 euro/ha. Takie wsparcie otrzymają rolnicy którzy w swoich gospodarstwach stosują dywersyfikację upraw, utrzymują trwałe użytki zielone (TUZ) oraz zachowują obszary proekologiczne (EFA). Obowiązek dywersyfikacji upraw, o czym zostało napisane na początku, nie będzie dotyczył gospodarstw o powierzchni gruntów ornych poniżej 10 ha, co oznacza, że ok. 83% rolników nie musi go realizować. Rolnicy posiadający gospodarstwa o powierzchni od 10 ha do 30 ha muszą na tych gruntach prowadzić co najmniej 2 uprawy, przy czym uprawa główna nie może zajmować więcej niż 75% gruntów. Natomiast w gospodarstwach o powierzchni powyżej 30 ha gruntów ornych należy prowadzić minimum 3 uprawy. W tym przypadku uprawa główna nie może zajmować więcej niż 75% gruntów, a dwie uprawy łącznie nie mogą zajmować więcej niż 95% powierzchni. Jeżeli rolnik wdraża w swoim gospodarstwie "pakiet rolnictwo zrównoważone" lub "pakiet ochrona gleb i wód" w ramach działania rolnośrdodowiskowo - klimatycznego PROW 2014 - 2020 może nie realizować praktyki dywersyfikacji upraw. Warunek różnicowania upraw będzie również spełniony, gdy rolnik realizuje w swoim gospodarstwie "pakiet ochrona gleb i wód" wdrażany w ramach działania rolnośrodowiskowego z PROW 2007 - 2013. Praktyka dywersyfikacji upraw stanowi element płatności na zazielenienie, która będzie realizowana od 2015 r., co oznacza, że planując w tym roku strukturę zasiewów jesiennych w gospodarstwie dla upraw ozimych rolnik powinien ocenić, czy w roku 2015 spełni kryteria dywersyfikacji. Utrzymanie trwałych użytków zielonych (TUZ) będzie obowiązkowe niezależnie od wielkości gruntów rolnych. I tak, jeżeli rolnik posiada cenne przyrodniczo trwałe użytki zielone na obszarach Natura 2000, a informację o tym otrzyma wraz z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 rok, nie może tam wprowadzić innych upraw lub wykonywać prac agrotechnicznych, które je zniszczą. Trwałe użytki  zielone znajdujące się poza obszarami Natura 2000 nie mogą być również, co do zasady, przekształcane w inne użytkowanie. Jednak istniej możliwość niewielkiego zmniejszenie takich powierzchni takich, przewidziano bowiem, że powierzchnia TUZ na poziomie krajowym może ulec, w danym roku, pewnemu zmniejszeniu, ale nie więcej niż o 5% w stosunku do powierzchni trwałych użytków zielonych w 2015 roku. Do utrzymania obszarów proekologicznych (EFA) zobowiązani są rolnicy posiadający  gospodarstwa, w których powierzchnia gruntów ornych wynosi powyżej 15 ha. Gospodarstwa takie muszą przeznaczyć co najmniej 5% swoich gruntów ornych na obszary proekologiczne. Z analizy wielkości powierzchni gospodarstw rolnych w Polsce wynika, że ok. 91% z nich jest zwolnionych z realizacji tego zobowiązania. Aby ułatwić rolnikom wywiązanie się z tego warunku, możliwe będzie wspólne rozliczenia tego zobowiązania przez nie więcej niż 10 rolników. Wspólną realizację tej praktyki mogą realizować rolnicy, których gospodarstwa położone są w bliskiej odległości tj. w okręgu o średnicy 30 km. Wspólnie rozliczane mogą być jedynie przylegające obszary proekologiczne.

Płatność dla młodych rolników. To dodatkowe wsparcie  będzie przysługiwało maksymalnie przez pięć lat, tym gospodarzom którzy nie mają więcej niż 40 lat. Okres przysługiwania tej płatności będzie pomniejszony o różnicę pomiędzy datą rozpoczęcia działalności rolniczej, a datą złożenie pierwszego wniosku o płatność dla młodych rolników. Zatem, jeżeli rolnik nie przekroczył 40 lat, rozpoczął działalność rolniczą w 2012 rok, a pierwszy wniosek o przyznanie płatności dla młodych rolników złoży w 2015 roku, wówczas płatność ta będzie mu przysługiwała przez 2 lata. Szacowana wysokość takiej dodatkowej płatności wyniesie ok. 62 euro/ha i będzie ona przyznawana maksymalnie do 50 hektarów.

Na realizację płatności związanych z produkcją przeznaczone będzie co roku ok. 500 mln euro. Płatności te będą przysługiwały rolnikom, którzy hodują młode bydło, krowy, owce, kozy, którzy prowadzą uprawę chmielu, roślin wysokobiałkowych, buraków cukrowych, ziemniaków skrobiowych, pomidorów, lnu, konopi włóknistych czy owoców miękkich (truskawek i malin). Wysokość wsparcia uzależniona jest od rodzaju prowadzonej produkcji.

Rolnicy, uprawnieni do jednolitej płatności obszarowej (JPO), otrzymają dodatkową płatność (tzw. płatność redystrybucyjną) do każdego uprawianego przez nich hektara ziemi mieszczącego się w przedziale od 3,01 do 30 ha. Oznacza to, że na przykład gospodarstwo o powierzchni 35 ha kwalifikujących się do jednolitej płatności obszarowej otrzyma dodatkową płatność do 27 hektarów powierzchni. a  gospodarstwo o powierzchni 20 hektarów kwalifikujących się do jednolitej płatności obszarowej otrzyma dodatkową płatność do 17 hektarów powierzchni.  Rocznie przewidziano na jej realizację ok. 280 mln euro, a szacowana stawka tej dopłaty wyniesie ok. 41 euro/ha.

Z kolei przejściowym wsparciem krajowym mają być objęci rolnicy, którzy w 2013 roku otrzymali z ARiMR płatność niezwiązaną z produkcją w sektorze tytoniu. W latach 2015-2020 na jego realizację przewidziano 180 mln euro. Szacowana wysokość udzielanego wsparcia wyniesie w 2015 roku ok. 4,31 zł za 1kg tytoniu odmiany Virginia i ok. 3,01 zł za1kg pozostałych odmian. Wysokość wsparcia w kolejnych latach będzie malała o 5%.   

System dopłat bezpośrednich będzie "obsługiwała" tak jak do tej pory ARiMR.

Projekt "Projekt systemu Płatności Bezpośrednich w Polsce na lata 2015-2020"

Zobacz także:

Jak realizować zazielenienie - praktyczny przewodnik - otwórz 

Kalkulator praktyk zazieleniania - otwórz

Kalkulator do wyliczenia szacunkowej kwoty płatności bezpośrednich w roku 2015 - otwórz

Przygotowali:
Departament Płatności Bezpośrednich
Departament Komunikacji Społecznej

Array

O wypłacie wsparcia ONW, a także o realizacji płatności rolnośrodowiskowych za 2014 r. oraz o zmianach w zasadach przyznawania dopłat bezpośrednich za 2015 r. - mówi Renata Mantur dyrektore Departamentu Płatności Bezpośrednich Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. PR24 16 października 2014 r.


Data wprowadzenia: 23.09.2014
Data ostatniej modyfikacji: